Fluitketel of waterkoker? Al een paar keer ben ik de vraag tegengekomen: wat is ‘beter’, water koken in een fluitketel of in een waterkoker? Natuurlijk hangt ‘beter’ sterk af van wat je dan goed of slecht vindt, maar het leek me interessant er eens naar te kijken.
Om het enigszins ‘wetenschappelijk’ aan te pakken heb ik eerst de meetmethode bedacht. Allereerst heb de benodigdheden verzameld:
- Fluitketel
- Waterkoker
- Conrad Energy Monitor 3000
- Stopwatch
- Maatbeker
- OpenOffice Calc
De meetmethode is simpel: ik kookte een bepaalde hoeveelheid water en ik meette hoeveel tijd dat kostte, en hoeveel gas c.q. elektriciteit er verbruikt was. Om het gasverbruik te kunnen meten heb ik de CV-ketel voor de duur van experiment uitgezet, zodat alleen het koken van het water gas verbruikte en ik op de gasmeter het gasverbruik af kon lezen. Ik heb elke hoeveelheid water slechts één keer gekookt, om dit experiment nauwkeuriger te doen zou je elke meting een paar keer moeten doen. Daar had ik echter geen zin in. De fluitketel en waterkoker heb ik tussen de metingen door af laten koelen naar kamertemperatuur. Bij de fluitketel stopte ik de meting op het moment dat ik de fluit net kon horen opkomen, bij de waterkoker stopte ik de meting bij het terugklikken van de schakelaar. Omdat er in de waterkoker minimaal 0,5 l water moet en er maximaal 1,5 l in past, heb ik stapjes van 0,25 l gemeten (0,5, 0,75, 1, 1,25 en 1,5 l).
Volgens wikipedia heeft één kubieke meter aardgas een energie-inhoud van 8,8 kWh. Ik heb het gasverbruik van het koken met de fluitketel omgerekend naar kWh om een vergelijk te kunnen maken.
Dit is het resultaat:
Op de verticale as staat het energieverbruik in kWh, op de horizontale as de hoeveelheid gekookt water. Eén ding is direct duidelijk: de fluitketel verbruikt veel meer energie om een gegeven hoeveelheid water aan de kook te brengen dan de waterkoker. Ik vind de sprong bij de fluitketel van 1 naar 1,25 liter erg groot, het zou kunnen zijn dat daar een meetfout zit, het zou kunnen zijn dat een grotere hoeveelheid water echt zoveel meer gas kost om te koken.
Dat is natuurlijk niet het hele verhaal. Om elektriciteit te maken wordt in elektriciteitscentrales steenkool en aardgas verstookt. Het is moeilijk om een schatting te maken hoeveel kubieke meter aardgas er in een elektriciteitscentrale verstookt moet worden om bij ons thuis één kWh uit het stopkontakt te laten komen. Als ik een wilde gok doe zou voor de waterkoker netto misschien het dubbele aan energie gerekend moeten worden om de hele keten mee te nemen, maar dan nog is de waterkoker in het voordeel. Daarnaast kost het ook energie om gas bij ons thuis te krijgen, dus dat zou het verschil weer wat groter maken.
Daarnaast is er nog een ander verschil: aardgas is op dit moment niet duurzaam. Het zit in de grond, het is fossiel, we pompen het omhoog en op = op. Elektriciteit kan vrij makkelijk duurzaam opgewekt worden; uit windturbines of zoals wij het doen met onze eigen zonnestroompanelen. Nog een voordeeltje voor de waterkoker.
Ik heb ook de tijd gemeten die het water nodig had om te koken. Het resultaat:
Op de verticale as de tijd die het kostte om een bepaalde hoeveelheid water aan de kook te brengen, op de horizontale as de hoeveelheid gekookt water. Het is duidelijk: het koken met de fluitketel duurt bijna twee keer zo lang als met de waterkoker. Weer een punt in het voordeel van de waterkoker.
Als laatste is het ook interessant te kijken naar het geld wat het kost. Ik heb aangenomen dat een kWh elektriciteit € 0,22 kost en een kubieke meter aardgas € 0,60. Dit zijn de kosten:
Op de verticale as staan de kosten in euro’s, op de horizontale as de hoeveelheid gekookt water. In de kosten van de fluitketel zit natuurlijk dezelfde rare sprong tussen 1 en 1,25 liter als bij de energie-grafiek, waardoor ik die laatste twee metingen niet vertrouw. Als we naar de eerste drie meetwaarden kijken lijkt het er op dat de kosten van het koken van water in een waterkoker en in een fluitketel elkaar nauwelijks ontlopen.
Je moet altijd oppassen om een conclusie te verbinden aan een slordig uitgevoerd experiment als dit, maar als ik kijk naar bovenstaande waarden lijkt het er op dat het in veel opzichten ‘beter’ is om water met een waterkoker te koken. Dat geldt natuurlijk helemaal als de verbruikte elektriciteit duurzaam wordt opgewekt.
Aangezien de tijdgrafiek linear is lijkt me dat er een extra gasverbruiker is. Of je moet de vlam op het fornuis hoger hebben gezet bij 1,25l en 1,5l.
@wouter: tijdens het experiment(je) had ik de enige andere aardgasverbruiker in huis, de CV-ketel, uitgeschakeld. Ook heb ik alle metingen uitgevoerd op dezelfde gaspit op dezelfde stand (‘vol gas’). Ik kan de sprong in de grafiek niet verklaren.
Bij een fluitketel lekt er veel meer energie(warmte) weg dan bij een waterkoker, het reeds opgewarmde water koelt alweer af. Dit verschil ga je merken als het langer duurt, dus het is wel logisch dat het verbruik bij de fluitketel plotseling omhoog gaat.
Met betrekking tot de elektriciteit: Een elektriciteitscentrale heeft een rendement tussen de 35% en 60% en beter (voor een nieuwere centrale http://www.siemens.nl/persinfo/pressinfo.asp?id=1139). Voor het transport, onder meer via hoogspanningskabels, mag je rekening houden met een efficiëntie van meer dan 60%.
Dit komt dus uit op 0,6 x 0,6 = 0,36.
Het verbruik van de waterkoker moet je dus maal drie doen om het te kunnen vergelijken met de fluitketel.
Conclusie: De milieubelasting is vrijwel gelijk. Het verschil wordt gemaakt door de isolatie van het warme water.
Want een spaarlamp verbruikt toch haast niets
Dat de koelkastdeur geen uren moet openstaan, is een open deur. Maar dat een waterkoker een aardige energiebezuiniging kan opleveren, is minder bekend. Het rendement van elektriciteit is ongeveer de helft van het rendement van fossiele brandstoffen. Elektrisch koken legt het qua energiezuinigheid daarom vrijwel altijd af tegen koken op gas, behalve bij de elektrische waterkoker. Dat komt enerzijds doordat er bij een waterkoker minder warmte verloren gaat dan langs een fluitketel kan ontsnappen. Anderzijds komt het doordat de waterkoker afslaat zodra het water kookt, terwijl de fluitketel vaak nog even doorkookt voordat men de krant terzijde legt en naar de keuken sloft.
Dag Jeroen,
zou je mij de achterliggende data kunnen aanleveren? Dat zou mij enorm verder helpen in een onderzoek naar de zuinigste kookmethode. Als je me terugmailt, kan ik je eventueel meer vertellen over waarvoor ik het wil gebruiken.
Alvast dank!
Niet om het een of ander, maar eigenlijk ben ik wel benieuwd hoe deze grafiek er uit ziet als je gebruik maakt van een inductie kooktoestel i.p.v. gas. Het blijft natuurlijk weinig efficient om een fluitketel van misschien wel een kilo metaal mee te verwarmen. Daarom gebruik ik zelf een andere benadering: ik neem een mok vol water en zet die in de magnetron. Twee minuten op vol vermogen zorgt voor een mok kokend water. Als ik het moet schatten is dat ongeveer 50 Wh, terwijl het theoretisch minimum op ongeveer 19 Wh zit. Lijkt ongeveer gelijk aan de waterkoker.
@Ernie: je vergelijkt nu een mok water (ongeveer 200ml?) met een halve liter water in de waterkoker/fluitketel. Dat lijkt me niet reeël. Wat wel een punt is: in de meeste waterkokers moet een minimale hoeveelheid water die vaak meer is dan de ene mok die nodig is, en dus verspil je energie aan het onnodig opwarmen van te veel water. Daar kan zeker winst in zitten. Om die reden hebben wij nu een andere waterkoker die ook kleine hoeveelheden water kan verhitten.
Dit experiment, wat ik anderhalf jaar geleden uitvoerde, is voor veel verbeteringen vatbaar. Zo heb ik elke meting maar één keer uitgevoerd en dat maakt de resultaten onbetrouwbaar. Alle metingen een keer of vijf doen zou de metingen veel betrouwbaarder maken. Zinvol is ook om de temperatuur van het water voor en na het koken te meten, op die manier weet je nauwkeurig hoeveel energie er aan het water is toegevoegd en hoe zich dat verhoudt tot de daadwerkelijk openomen hoeveelheid energie door de gekoezen verhittingsmethode. Ook zou het aardig zijn om de magnetron en een elektrisch kooktoestel (inductie? halogeen? klassiek? maar hoe meet je daar het opgenomen vermogen van?) in de metingen mee te nemen.
Over specifiek de magnetron: ik verwacht dat de efficiëntie daarvan ongeveer tussen de waterkoker en fluitketel in zit. Het omzetten van elektriciteit in radiogolven (want dat is wat er gebeurt in een een magnetron) is over het algemeen niet heel efficiënt.
zodra je het gekookte water ui de waterkoker gebruikt hebt is er altijd nog wat restwarmte in de koker aanwezig. Wij vullen de koker dan direct opnieuw met water voor de volgende pot thee zodat het kraanwater alweer iets op temperatuur kan komen. Alle beetjes helpen
Ik heb zoiets jaaaaaaren geleden ook al eens gedaan, maar dan met gas vs. magnetron. Ik kwam erop uit dat het totaalrendement van de magnetron bedroevend was. Rekenend met het opgegeven vermogen kwam hooguit 50% van de warmte in het water terecht. Daarbij heeft een magentron interne verliezen en trekt hij meer vermogen uit het net dan hij aan nominaal vermogen levert. En met de verliezen in een centrale + het net kwam ik op ~10% rendement uit.
Mijn meting kwam uit op 50% rendement voor een fluitketel, veel beter dan bij jouw experiment. Dat ligt misschien aan het meten op ‘vol gas’ wat jij hebt gedaan. Er komt dan meer warmte langs de ketel omdat de geleiding van de bodem niet hoog genoeg is om al dat vermogen in het water te krijgen. Probeer eens te herhalen met half gas.
ps foutje: ‘meette’ –> ‘mat’
@Anne van der Blom: ik had inderdaad nog het experiment op een latere datum willen uitvoeren, maar dan met ook een magnetron, een elektrische kookplaat en ook het experiment vaker uitvoeren, drie of vijf keer. Maar tijdgebrek heeft me tot nu toe nog tegengehouden.
Hallo geachte aanwezigen, ik houd het maar simpel en dat is dat ik het HOOGST NODIGE water in de waterkoker doet voor een koppie thee, doe je er meer in dan sta je energie te verspillen en het koelt dan weer af he.
Wel weer vullen met de zelfde hoeveelheid water voor een volgend koppie thee want anders gaat je verwarmingselement naar de knoppen en vergeet ook niet om 1 keer per jaar een eetlepel azijn in je water te doen en de kalkaanslag wordt hiermee dan verwijderd want dit wordt vaak vergeten door de mensen door de jachtige wereld waarin we leven. Ook hiermee spaar je weer geld uit om weer een nieuwe waterkoker te kopen als hij dan is verwaarloosd betreft onderhoud, Als je dit doet is de hoeveelheid water voor een koppie thee ook al meer dan genoeg met een eetlepel azijn en het elementje moet dus wel onder het water zijn en dan aanzetten. Kijk maar eens hoe mooi het elementje dan weer mooi glimd. Ik hoop dat ik zo ook een financieele bijdrage heeft gedaan. PS. weet iemand hoe je ZELF een zonnepaneel kan bouwen van A tot Z en wat er voor komt kijken ? Groeten Hans v. Z.