De maand februari is – alweer een tijdje – voorbij, tijd dus om de maandelijkse statistieken bij te werken. Alle verbruikscijfers zijn naar verwachting, in acht nemende dat februari ongeveer 10% korter is dan andere maanden. De hoeveelheid opgewekte zonnestroom was enigszins teleurstellend, maar februari was dan ook erg grijs en grauw. Het aantal unieke websitebezoekers is wederom hoger dan de vorige maand. Ik had gedacht dat er voor het eerst meer dan 6000 op de teller zouden staan, maar dat aantal is nog niet gehaald. Hopelijk gebeurt dat deze maand.

Er zijn vergevorderde plannen om elk huishouden in Nederland op vrij korte termijn te gaan voorzien van een zgn. ‘slimme meter’. Dit is een meter die periodiek (elk kwartier wordt genoemd) verbruiksdata van een huishouden aan de netbeheerders doorgeeft. Dit geldt voor zowel elektriciteit, gas als water. Een andere functie van de slimme meter is dat de netbeheerder de mogelijkheid heeft de aansluiting van op afstand te ‘knijpen’ of compleet af te sluiten in geval van bv. wanbetaling of een calamiteit.

Op zich zou de invoering van een dergelijke meter een aantal voordelen kunnen bieden: zo kan een goed inzicht in energieverbruik een huishouden de mogelijkheid geven hun energieverbruik omlaag te brengen. De vraag is wel hoeveel huishoudens dat daadwerkelijk zullen doen, want energieverbruik is voor veel mensen nog niet iets waar ze zich druk over maken. Een ander voordeel zou kunnen zijn dat je maandelijks betaalt voor je daadwerkelijke verbruik in plaats van een geschat voorschot. Ook dat zal niet voor iedereen een voordeel blijken te zijn; ik vermoed dat nogal wat huishoudens niet de vooruitziende blik zullen hebben om aan het eind van de zomer al rekening te gaan houden met de sterk stijgende gasrekening in de koude maanden. Een ander voordeel, welke enigszins in de toekomst ligt, zou kunnen zijn dat de slimme meter vraagsturing mogelijk maakt. Stel: we kijken een paar jaar vooruit, de Nederlanders en hun regering hebben het licht gezien en we draaien voor een groot percentage op duurzame energie. Met de slimme meter is het dan mogelijk om de prijs van elektriciteit te koppelen aan het verschil tussen vraag en aanbod. Als er bv. weinig zon en wind is maar wel veel vraag naar elektriciteit dan is de prijs hoog. Het is denkbaar dat apparaten als koelkasten en wasmachines ook ‘slim’ gemaakt kunnen worden en zichzelf aan en uit kunnen schakelen bij bepaalde prijsniveau’s. Hierdoor wordt efficiënter gebruik gemaakt van de geproduceerde duurzame elektriciteit zonder dat er bv. een fossiele centrale gestart hoeft te worden.

Er zijn dus een aantal voordelen aan te wijzen, maar ik vind ze nogal wazig. Er zijn echter wél een paar duidelijke nadelen aan te wijzen. Ten eerste is het probleem van privacy-aantasting. Gedetailleerde kennis over het energieverbruik van consumenten is een goudmijn voor commerciële organisaties omdat hieraan makkelijk af te lezen is wat je leefpatroon is, uit hoeveel mensen het huishouden ongeveer bestaat, slaap/opstatijden, vakanties e.d. Allemaal zaken waarvan ik het niet nodig vind dat ze bij anderen bekend zijn. Vind ik al ergerlijk dat de netbeheerder het ‘met toestemming’ (de slimme meter wordt verplicht) te weten komt, dan wordt het nog gevaarlijk ook als mensen met minder goede bedoelingen de data aftappen en voor criminele doeleinden gebruiken. Het is voor de georganiseerde misdaad bijna letterlijk een goudmijn als ze met een uurtje computerwerk van een hele wijk kunnen zien wie er op vakantie is en wie niet. We zitten sowieso met een overheid die het niet zou nauw meer neemt met de privacy van burgers, dus wat is er makkelijker om uit naam van de terrorismebestijding het stroomverbruik van alle verbruikers in een stad te analyseren op zoek naar mensen die een ‘afwijkend’ verbruik hebben?

Op afstand en zonder medewerking van de bewoner afsluiten bij wanbetaling en calamiteiten klinkt handig, maar mede omdat ik zelf met computers en ICT werk heb ik weinig vertrouwen in de betrouwbaarheid en beveiliging van dit mechanisme. Wat gebeurt er als door een storing of door een actie van een kwaadwillende een hele stad of misschien wel regio zonder gas, elektriciteit en water wordt gezet?

Toen de slimme meters voor het eerst in het nieuws verschenen maakten mensen zich zorgen over het eigenverbruik van de meter, maar dat blijkt mee te vallen. Wat niet mee gaat vallen is het energieverbruik van de datacenters die nodig zijn om de data van alle slimme meters in Nederland te verwerken, bewaren en analyseren.

Wat voor ons persoonlijk van belang is dat de registratie van de opgewekte zonnestroom heel anders zal gaan. Onze draaischijfmeter verrekent ons verbruik met onze productie, en dat proces hebben we geheel in eigen hand. Het blijkt dat veel mensen met digitale meters problemen hebben omdat de netbeheerders in veel gevallen weigeren de verrekening van geproduceerde zonnestroom snel en goed te doen. Met de slimme meter zal dit alleen maar erger worden, omdat door het nauwkeurige meten (elk kwartier) waarschijnlijk een groter gedeelte van de zonnestroom niet direct zelf verbruikt zal worden, maar eerst op het net wordt ‘weggezet’ om pas later verbruikt te worden.

Zoals misschien wel duidelijk is ben ik op dit moment geen voorstander van de invoering van de slimme meter. Of eigenlijk: met de slimme meter als concept is niet zo heel veel mis, ik denk dat het zeker kan bijdragen een een slimmer en lager energieverbruik. Maar daarvoor zijn een paar randvoorwaarden nodig die er nu simpelweg nog niet zijn: een bevolking die zich bewust is van de noodzaak energie te besparen, netbeheerders die zich bewust zijn van de noodzaak om duurzame opwekkers zoals wij niet dwars te zitten en een regering die beide zaken actief ondersteunt en de privacy van de burgers respecteert. Alledrie deze factoren zijn nog niet aanwezig en daarom denk ik dat de invoering van de slimme meter niet zal leiden tot een lager energieverbruik, maar wel tot een verdere aantasting van de privacy van de Nederlandse burger.

De vereniging Vrijbit heeft een website geopend met daarop een petitie tegen de invoering van de slimme meter. Zie je, net als ik, de invoering van de slimme meter niet zitten, tegen dan deze petitie. Hopelijk zorgt het ervoor dat er op zijn minst beter wordt nagedacht over de invoering van deze meter, en hopelijk dat de invoering wordt uitgesteld tot de omstandigheden beter zijn.