Henk Scheltens stuurde me een tijd geleden de volgende vraag:

Beste Jeroen Al jaren volg ik af en aan je interessante website. Elke keer ben ik weer benieuwd wat je nu weer bedacht hebt.

Nu de prijzen van zonnepanelen erg laag geworden zijn ben ik zo ver dat ik ze ook wil nemen. Ik ben allerlei informatie aan het verzamelen en ik ben er wel bijna uit wat ik wil. Ik heb gelukkig een makkelijk dak, plat dak met vrij zicht op zuiden. Waarschijnlijk een installatie van ongeveer 1500 watt. Waar ik nog mee zit is de aansluiting. Ik lees op het internet dat je op een groep maximaal 600 watt aan mag sluiten, maar nergens staat uitgelegd waarom dat is en of het wel echt waar is. Kun je me uitleggen hoe dit zit? Voor 1500 watt zou ik een nieuwe groep moeten aanleggen en dat is niet makkelijk. Ik moet dan met een kabel door twee verdiepingen heen.

En een andere vraag. Jij hebt het op je site altijd over zonnestroompanelen, terwijl ik overal zonnepanelen lees. Wat is het verschil? Of is het het zelfde woord voor het zelfde ding?

Veel succes en met vriendelijke groet,

Henk Scheltens
Zwolle

Beste Henk,

Afbeelding 1, normale situatie

Gelukkig mag je meer op een groep aansluiten dan 600Wp, anders zou het hebben van een grote installatie wel heel ingewikkeld en duur worden. Het gaat erom dat je op een bestaandegroep, waarop je ook andere apparaten kunt aansluiten (waarop dus meer stopkontakten zitten) geen zonnestroomomvormer mag aansluiten die meer dan 500W produceert. Omdat het mogelijk is om een hoger vermogen aan zonnestroompanelen op een omvormer aan te sluiten dan hij om kan zetten is het maximum op 600Wp aan zonnestroompanelen gezet.

Wil je een grotere zonnestroominstallatie aansluiten zul je een elektrische groep tot je beschikking moeten hebben waarop geen enkel ander apparaat kan worden aangesloten, waarop dus geen stopkontakten mogen zitten. Meestal komt dat neer op het installeren van een nieuwe groep en het doortrekken van een kabel naar de omvormerlokatie.

Afbeelding 2, kortsluiting, de zekering schakelt uit

De reden voor dit alles is de elektrische veiligheid. Zoals je wellicht weet mag er in een normale huisinstallatie maximaal 16A door een leiding stromen, en dus mogen zekeringen (onder normale omstandigheden) maximaal 16A zwaar zijn. Dit betekent dat er op één groep maximaal 3680 Watt verbruikt mag worden (230V * 16A). Op afbeelding één zie je de normale situatie afgebeeld. Wordt er meer verbruikt, bv. doordat er te veel zware apparaten worden aangesloten of doordat er ergens kortsluiting gemaakt wordt, dan schakelt de zekering de groep uit, zie afbeelding twee.

Afbeelding 3, onveilige situatie, er stroomt 26A door een kabel waar maar 16A doorheen mag

Anders, en potentieel gevaarlijk, wordt het in de volgende situatie: op een groep met een aantal stopkontakten zit een zonnestroominstallatie van 2300Wp aangesloten, zoals te zien in afbeelding drie. Als de zon volop schijnt zou deze een stroom van 10A kunnen produceren. Stel nu dat je een heel zwaar elektrisch apparaat op één van de stopkontakten zou aansluiten die (bijvoorbeeld) 5980W probeert te verbruiken. Normaal zou de zekering de groep uitschakelen omdat dat 26A aan stroom is, maar in dit geval betrekt het apparaat 10A uit de zonnestroominstallatie en 16A via de zekering – en de zekering zal niet uitschakelen. Over de bedrading tussen de zonnestroominstallatie en het elektrische apparaat loopt nu echter wel een stroom van 26A en daar zijn de draden niet op berekend, en het stopkontakt waar het apparaat op aangesloten zit ook niet. Brand is hierdoor helemaal niet ondenkbeeldig.

Ditzelfde voorbeeld kan optreden met meerdere kleinere apparaten, bv. een stofzuiger, waterkoker en föhn samen aangesloten op meerdere stopkontakten op deze groep. Een andere situatie waarin het fout kan gaan is als een apparaat op de groep kortsluiting veroorzaakt, en dan geen 100% kortsluiting maar een kortsluiting van bv. 8,8 ohm. Bij een netspanning van 230V zal er dan een stroom van 26A gaan lopen. Op een normale groep steekt de zekering hier meteen een stokje voor, maar als er dus op diezelfde groep 2300W aan zonnestroom geproduceerd wordt kan hier een gevaarlijke situatie ontstaan.

Het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN), wat o.a. de voorschriften opstelt voor hoe elektrische installaties moeten worden aangelegd heeft, heeft de marge op 2,25A gelegd. Dit betekent dat hoewel onder normale omstandigheden 16A het maximum is, de bedrading en schakelmateriaal minimaal ook 18,25A veilig aan moet kunnen. Een stroom van 2,25A zou een maximum omvormervermogen betekenen van 517W bij 230V, en dat is afgerond naar 500W.

Welnu, op zich is het risico op deze situatie m.i. vrij klein. Meestal hangt een omvormer op een groep waarop je niet snel te veel zware apparaten zal aansluiten (zolder, schuur) en ook de kans dat een kortsluiting precies voldoende stroom trekt om een kabel over te belasten maar niet de zekering te doen uitschakelen lijkt me echt niet groot. Daarbij moet het geheel ook nog gebeuren op het moment dat de zonnestroominstallatie flink wat energie produceert.

Een risico wat je wel degelijk loopt is dat, als je huis om wat voor reden dan ook zou afbranden, een dergelijke installatiefout de verzekeringsmaatschappij een handvat zou kunnen geven om niet uit te hoeven keren, als ze dat zouden willen. Zelfs als je uiteindelijk aan kunt tonen dat dit gedeelte van de elektrische installatie niets te maken had met de brand kan ik me voorstellen dat de rechtszaak die daarvoor nodig is de middelen van de meeste mensen te boven gaat. Ook zal de bank niet op de uitkomst willen wachten en gewoon direct de hypotheek terug willen hebben.

Kortom, bij een installatie van 1500Wp, zoals jij die plant, zou ik dan ook zeker aanraden toch een extra groep te installeren en een kabel door te trekken naar de plek waar de omvormer komt te hangen. Het zal wat tijd, moeite en geld kosten maar het is veiliger en potentieel bespaar je je een boel narigheid.

Over het woord zonnestroompanelen; ik gebruik dat altijd om de panelen die elektriciteit opwekken te onderscheiden van zonnecollectoren die warmte opwekken. Veel mensen die niet zo thuis zijn in de materie weten het verschil niet goed en hiermee maak ik dat in één keer duidelijk.

Veel succes met je zonnestroominstallatie en als je nog vragen hebt hoor ik het graag.

Met vriendelijke groet,

Jeroen Haringman