Aardgas

Vandaag was redelijk groots in het nieuws “NAM doet gasvondst in Friesland“. Volgens de berichten is het het grootste aardgasveld in zeventien jaar tijd gevonden, van wel vier miljard kubieke meter groot.

Maar hoe groot is dat eigenlijk? Volgens de NAM werd in 2009 in totaal 53,3 miljard kubieke meter aardgas in Nederland geproduceerd. Ik zou verwachten dat dit de afgelopen paar jaar wat gestegen is maar ik kan er geen informatie over vinden. Laten we het dus houden op die 53,3 miljard kubieke meter.

Dat betekent dat dit grote aardgasveld gelijk staat aan nog geen maand (27 dagen) productie. Het feit dat het zeventien jaar geleden is dat een veld van een dergelijke grootte is gevonden maakt wel duidelijk dat we in een vrij rap tempo door onze aardgasvoorraad aan het gaan zijn.

Het lijkt daarom logisch om, zoals onze overheid doet, voorbereidingen te treffen om Russisch aardgas via een pijpleiding en in vloeibare vorm per schip van o.a. Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten te importeren. Het is echt niet voor niets dat koningin Beatrix daar momenteel op staatsbezoek is.

De grote vraag is natuurlijk: willen we voor een goedje waarop onze economie al vele decennia steunt afhankelijk maken van landen waarvan we ons kunnen afvragen hoe stabiel die op de lange termijn zijn? Met grootschalige aankopen steunen we regimes die op zijn best maar matig democratisch zijn (Rusland) en op zijn slechtst simpelweg compleet ondemocratisch (Qatar). Met elke kubieke meter aardgas die we verbranden om slecht geïsoleerde woningen te verwarmen en om elektriciteit op te wekken voor inefficiënte elektrische apparaten vergroten we die steun een klein beetje. Hoe meer we afhankelijk zijn van dergelijke landen voor iets essentieels als energie, hoe moeilijker het wordt om commentaar te leveren op de stand van democratie en mensenrechten in die landen.

Iets om over na te denken…

(En dit is nog allemaal zonder de steeds afnemende invloed die we zullen hebben op de prijs, het feit dat het verbranden van aardgas CO2 in de atmosfeer brengt en dat een op het eerste gezicht stabiele aanvoer van aardgas het makkelijker maakt om investeringen in écht duurzame energiebronnen zoals zon en wind uit te blijven stellen.)

Koningin Beatrix duurzaam?

Mensen die inzien dat een slag naar een (veel) meer duurzame maatschappij noodzakelijk is hebben het laatste decennium geleerd niet veel te verwachten van de landelijke overheid. Daardoor was ik gisteren stomverbaasd toen ik de tekst van de kerstrede van koningin Beatrix las. In de tekst veel referenties aan duurzaamheid, saamhorigheid en gemeenschapszin, maar een paar zinnen vielen me extra op.

“Bovendien moet in elke besluitvorming de kwaliteit van de toekomst meetellen. Die ligt in beschermen van natuur en milieu, respect voor het culturele erfgoed en onderkennen van de immateriële waarden die zin geven aan beschaving. Met de afwegingen die nu worden gemaakt staat ook het leven van wie na ons komen op het spel; niemand mag daarvoor de ogen sluiten.”

“De aarde die het leven voedt maar niet voor zichzelf kan spreken, moet stem krijgen. In alle kleine en grote beslissingen zal die moeten doorklinken.”

(Lees vooral ook de gehele tekst)

De boodschap van deze toespraak van onze koningin lijkt haaks te staan op het regeringsbeleid van de afgelopen jaren: duurzaamheid dwarsbomen met wipkip-beleid t.a.v. duurzame energie, het bevorderen van de fossiele en nucleaire sector en besluiten zoals de compleet onzinnige verhoging van de maximumsnelheid om vele snelwegen naar 130 km/u. Hoe is dit te rijmen? Is dit het voorteken van een omslag in het beleid?

Als ik me even in de illusie wentel dat ons staatshoofd mijn website leest: Majesteit, kunt u in de comments hieronder toelichten in welk licht ik deze hoopvolle kerstrede moet zien?

(Als je als gewone sterveling hier ideeën over hebt is je reactie natuurlijk ook meer dan welkom ).

Overmorgen is het weer zover: we mogen dan naar de stembus voor de Provinciale Statenverkiezingen. Deze verkiezingen zijn belangrijk in velerlei opzichten, maar meestal hebben ze maar een zeer lage opkomst. Dat is jammer, want ook op provinciaal niveau wordt er veel besloten over duurzaamheid, zoals bv. vergunningsprocedures voor (spoor-)wegen en windturbines. Daarnaast kiezen de PS de Eerste Kamer, en daarmee beïnvloedt de uitkomst van deze verkiezingen ook de landelijke politiek.

Ik heb dit keer niet veel tijd kunnen nemen om weer een uitgebreid overzicht te maken van alle duurzame standpunten van de deelnemende partijen, maar dat zou in dit geval ook niet zo makkelijk geweest zijn. Elke provincie heeft zijn eigen problemen en uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, en soms zijn er zelfs partijen die maar in één provincie meedoen.

Daarom hieronder een overzicht van de grootste partijen en hun verkiezingsprogramma’s per provincie. Zowel partijen als provincies staan in willekeurige volgorde.

N-Hllnd

Z-Hllnd

Utr

Flevolnd

Brabnt

Overijssel

Gelderlnd

Drnthe

Limbrg

Groningn

Frieslnd

Zeelnd

CDA

VVD

PvdA

D66

PVV

GL

SP

CU

SGP

PvdD

Zoals altijd ga ik niemand vertellen wat hij of zij moet gaan stemmen, maar één ding wil ik iedereen toch op het hart drukken: ga stemmen! Ik kan niet begrijpen waarom bij verkiezingen de opkomst niet 100% is. Dit is hét moment om je stem te laten horen over de toekomst van je land en je wereld.

Is dit kabinet duurzaam?

Vandaag groots in het nieuws: het regeerakkoord van minderheidskabinet Rutte-Verhagen, met gedoogsteun van Geert Wilders, ligt er. Er is al heel veel over gezegd, en er zal ook nog veel meer over gezegd worden.

Natuurlijk heb ik er met een duurzame bril naar gekeken, en wat ik zie stemt me niet gelukkig. Ik moet het nog gedetailleerder lezen, maar een paar dingen springen er direct uit:

• “Subsidies worden alleen verstrekt indien de effectiviteit ervan is bewezen. Dit leidt onder meer tot inkrimping van het AgentschapNL.”
  Dat is toch wel bijzonder: eerst een draak van een subsidiestelsel voor zonne- en windenergie bedenken en het dan onderuit schoffelen onder het motto “het werkt toch niet”.
• “Nederland moet voor de voorziening van energie minder afhankelijk worden van andere landen, hoge prijzen en vervuilende brandstoffen.”
  Dat klinkt nog goed.
• “De Europese doelen voor een duurzame energievoorziening zijn leidend. Dit betekent 20% CO2-reductie en 14% duurzame energie in 2020.”
  Dit is een teruggang van een aandeel van 20% duurzame energie, zoals in het vorige regeerakkoord was gesteld, naar 14% in 2020. Een forse achteruitgang in ambitie dus.
• “Om de CO2-reductie te realiseren en minder afhankelijk te worden bij de energievoorziening, is meer kernenergie nodig.”
  En hoe maakt kernenergie ons precies minder afhankelijk? Kernenergie is ook op geen enkele wijze duurzaam te noemen. Merk ook op dat kernenergie veel subsidies nodig heeft om rendabel te kunnen zijn, wat vreemd is omdat volgens de heer Rutte ‘windmolens op subsidie en niet op wind draaien’.
• “Aanvragen van vergunningen voor de bouw van een of meer nieuwe kerncentrales die voldoen aan de vereisten, worden ingewilligd”
  Jammer. Hier had ook prima kunnen staan “Aanvragen van vergunningen voor de bouw van een of meer nieuwe windparken die voldoen aan de vereisten, worden ingewilligd”, maar het is duidelijk: het doel van dit kabinet is kernenergie.
• “Opslag van CO2 kan ondergronds plaatsvinden met inachtneming van strenge veiligheidsnormen en lokaal draagvlak.”
  CO2-opslag is het onder het tapijt schuiven van het probleem, en doet bv. niets aan het opraken van fossiele brandstoffen. CO2 is niet het enige nadeel van het verstoken van fossiele brandstofen.
• “Het kabinet beoogt een “Green Deal” met de samenleving, mede door voortzetting en versterking van de nationale aanpak van energiebesparing. De verlening van vergunningen voor lokale, kleinschalige productie van energie en warmte wordt
  eenvoudiger.”
  Ik kan niet inschatten wat dit precies betekent. Voor kleinschalige decentrale opwek van duurzame energie (met name zonneboilers en zonnestroompanelen) is bijna nooit een vergunning nodig. Een lege belofte?
• “De opwekking van duurzame energie moet zo snel mogelijk concurrerend worden maar verdient in de overgangsfase stimulering. Hiertoe wordt de Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE) geleidelijk omgevormd in een SDE+ regeling. De
  financiering van de SDE+ vindt plaats door een opslag op de energierekening. De opbrengst van de SDE+ wordt direct ingezet voor duurzame energieprojecten. De SDE+ wordt, zoals vastgelegd in het financieel kader, geen regeling met een open
  einde.”
  Now we’re getting somewhere. In plaats van een subsidie uit overheidsgelden (zoals de SDE) klinkt dit in de richting van feed-in betaald uit een heffing op de energieprijs (zoals in o.a. Duitsland met groot succes toegepast). Heel erg jammer is de zinsnede “De
  SDE+ wordt (….) geen regeling met een open einde.” Dat betekent dus weer kunstmatige caps, en wellicht eenzelfde loterij-achtige constructie als bij de huidige SDE. Het is afwachten in welke vorm dit precies gegoten wordt, maar ik ben heel bang voor een moeizame regeling die grootschalige invoering van duurzame energie niet echt vooruit helpt. Maar misschien ben ik te pessimistisch en valt het mee.
• “In internationaal verband zet het kabinet in op versterking van het Initiatief Duurzame Handel, met inzet van middelen voor Ontwikkelingssamenwerking, en uitbreiding hiervan naar CO2-intensieve sectoren.”
  Ik heb werkelijjk geen flauw idee wat dit betekent.
• “In de Europese Unie richt het kabinet zich onder meer op een CO2-efficiëntienorm voor elektriciteitscentrales, scherpe milieu-eisen aan producten, emissie-eisen aan alle transportmiddelen en een Europees energienet, ook op de Noordzee.”
  Morrelen aan een ‘CO2-efficiëntienorm voor elektriciteitscentrales’ lijkt mij gerommel in de marge, dat geld kan vast beter besteed worden aan plaatsing van duurzame opwekcapaciteit. ‘Scherpe milieu-eisen aan producten’ vind ik vaag, evenals ‘emissie-eisen aan alle transportmiddelen’ (zijn die er al niet dan?). ‘Een Europees energienet, ook op de Noordzee’ klinkt goed, maar ik wil er eerst meer over weten voordat ik daarover juich. Hoe weten we bijvoorbeeld dat zo’n net niet per ongeluk (of bewust) tot het dumpen van goedkope bruinkoolstroom leidt?
• “Het kabinet zet in op doorlichting van de wereldwijde broeikasgasemissiehandel ten aanzien van de betrouwbaarheid van emissierechten, zoals die uit het Clean Development Mechanism.”
  Ook hier weet ik niet precies wat ik er van moet denken. Sowieso heb ik moeite met de emissiehandel, ik zie de druk liever aan de andere kant van de fossiele keten uitgeoefend worden (zorg met o.a. financiële prikkels dat olie, steenkool en gas simpelweg niet de grond gehaald worden, dan hoef je je over de rest van de keten ook geen zorgen meer te maken).
• “Nederland heeft een goede infrastructuur van wegen en openbaar vervoer nodig die optimale bereikbaarheid biedt aan mensen en bedrijven.”
  Dit zegt me niets, dit kan beide kanten op…
• “Goede doorstroming op het wegennet is belangrijk voor de bloedsomloop van de economie.”
  Dit klinkt al meer naar wat ik verwachtte. ‘Rechts’ staat er om bekend kwistig te strooien met asfalt. Niet duurzaam natuurlijk.
• “De files worden aangepakt en de mobiliteit wordt verbeterd ter versterking van de economische groei en een schoner milieu.”
  Is er één kabinet sinds de jaren ’60 geweest wat niet beloofd heeft de files aan te pakken? Ongelooflijk dat we daar nog steeds intrappen. Er is maar één duurzame manier (duurzaam in dit geval in de meest brede zin van het woord) om de files aan te pakken, en dat is minder autorijden. Ingewikkelder is het niet. Maar dat is iets wat we zelf moeten doen
• “Er komt geen kilometerheffing.”
  Ik was toch al niet zo’n voorstander van de kilometerheffing vanwege de complexiteit en mede daardoor het risico op enorm dure projecten, projecten die betaald (lees: gesubsidieerd) worden door de overheid, en daarnaast de grove privacy-aantasting. Toch had dit wellicht een middel geweest om het autogebruik wat terug te dringen, en in dat opzicht is het jammer dat het niet doorgaat.
• “Verschuiving van vaste lasten naar variabele lasten is mogelijk door verhoging van accijnzen op brandstoffen onder gelijktijdige en evenredige verlaging van vaste lasten. Het kabinet zet hiervoor in op overleg met de buurlanden en binnen de EU.”
  Dit klinkt niet slecht. Niet het bezit maar het gebruik van een auto duur maken steun ik.
• “Er wordt 500 miljoen extra geïnvesteerd in wegen en spoor”
  Ik ben dan vooral benieuwd in welke verhouding dat bedrag uitgegeven wordt. Als je weet dat één spoorlijn net zoveel capaciteit heeft als een achtbaans-snelweg (!) zou ik denken dat de keus duidelijk is, maar ik verwacht niet dat dit kabinet dat zo ziet.
• “De overheid werkt met het bedrijfsleven aan aanvullende maatregelen ter bestrijding van files zoals parkeer- en reisvoorzieningen, transferia, carpooling, goede fietsvoorzieningen, incidentenmanagement en de intensivering van telewerken.”
  Klinkt goed, maar komt op mij toch ook een beetje over als gerommel in de marge als niet verteld wordt op welke schaal dit gaat gebeuren.
• “Het kabinet investeert in de binnenvaart om wegen en milieu te ontlasten.”
  Dat lijkt vooral een economische maatregel i.p.v. op het gebied van energie en milieu, want de scheepvaart staat er nu niet echt bekend als de schoonste sector.
• “De maximumsnelheid op autosnelwegen gaat omhoog naar 130 km/u. Ook op andere wegen wordt de maximumsnelheid herbeoordeeld.”
  Uiterst merkwaardig. Auto’s moeten steeds zuiniger en zuiniger, en een heel groot deel van alles wat er op dat gebied bereikt is gooi je dan weer weg met een hogere maximumsnelheid. Heel, heel jammer.
• “De grensregio’s worden beter bereikbaar voor treinverkeer.”
  Dit klinkt goed.
• “Er komt een grensoverschrijdende ontwikkeling van het treinverkeer in grensregio’s
  waaronder aansluiting op buitenlandse hogesnelheidstreinen.”
  Dit klinkt goed, hoewel ik niet goed weet hoe goed of hoe slecht dat nu gaat.
• “Het programma Hoogfrequent Spoor dat is gericht op spoorboekloos reizen, wordt
  uitgevoerd, rekening houdend met de woon- en leefomgeving.”
  Ik weet niet of het spoorboekloos reizen een goed idee is. De experimenten zoals die op dit moment worden uitgevoerd komen nu niet echt positief in het nieuws – maar dat hoeft niet te betekenen dat het geen goed idee is.
• “Schiphol is van groot belang voor de Nederlandse economie en krijgt (….) de ruimte verder uit te groeien tot een duurzame en concurrerende luchthaven.”
  Dus zo’n beetje de meest onduurzame (en meest gesubsidieerde, er zit geen accijns op kerosine) vorm van vervoer krijgt ruim baan. O.a. hier toont kabinet Rutte-Verhagen zijn ware gezicht.

Veel is voor mij nog niet helder genoeg om er wat zinnigs over te kunnen zeggen, maar de algehele richting is wel duidelijk: échte duurzaamheid komt er in dit kabinet bekaaid van af. Eeuwig zonde (letterlijk). Met het streven de overheidsuitgaven op orde te krijgen is niets mis, goed financieel beleid is mij met de paplepel ingegoten, maar het is jammer dat dat op het gebied van duurzaamheid op deze wijze vorm krijgt. Het is zo jammer dat de heren niet inzien dat een robuuste duurzame sector zeer goed zou zijn voor Nederland. Goed voor de werkgelegenheid, goed over ons milieu, goed voor onze gezondheid.

Ik weet echt niet of ik moet hopen of dit kabinet snel valt. We zijn dan weer een half jaar of langer stuurloos.

Subsidies op fossiele energie...

Er wordt veel geklaagd, vooral in liberale kringen, over subsidies op duurzame energie. De term ‘linkse hobbies’ was makkelijk bedacht en die valt nog regelmatig. Dat is jammer, want op het gebied van de energievoorziening heeft niet alles een waarde die in geld uit te drukken valt. Hoeveel waarde heeft een natuurgebied? Hoeveel waarde heeft het CO2-niveau in de atmosfeer? Hoeveel waarde heeft een ijskap? Hoeveel waarde heeft een stukje onafhankelijkheid van onbetrouwbare of zelfs gevaarlijk landen?

Maar het is dubbel jammer omdat blijkt dat de wereldwijde subsidies op duurzame energie in het niet vallen bij de subsidies die de gehele fossiele industrie krijgt. Onderzoek wijst uit dat de fossiele sector ongeveer twaalf keer zo veel geld toegeschoven krijgt als de duurzame sector.

Wat te doen? De subsidie op duurzame energie dan maar twaalf keer zo hoog maken? Liever niet. Ik ben wel zo liberaal dat ik de nadelen van het onnodig aan het werk houden van een legertje ambtenaren wel inzie. Ik hoop dat men dan zo verstandig is om de subsidies van de fossiele sector (snel) naar nul af te bouwen zodat beide energievormen eerlijk met elkaar kunnen conurreren. Helaas heeft die sector veel oude gevestigde belangen die zich dergelijke geldstromen niet makkelijk af zullen laten nemen.

De tijd zal leren of we op dit gebied ook in Nederland verstandige beslissingen zullen nemen. Helaas geeft het (mogelijke) komende kabinet weinig hoop op dat gebied…

De Tweede Kamer

9 juni a.s. zijn de verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal. In het verleden heb ik al eens overzichten gemaakt van de standpunten van politieke partijen voor de Europese verkiezingen in 2009 en de gemeenteraadsverkiezingen in 2010, en ik had had bedacht dit voor de komende verkiezingen ook weer te doen.

Na wat zoekwerk op het internet blijkt dat dit echter al gedaan is. Op de website www.duurzaamnieuws.nl staat een uitgebreid overzicht van alle standpunten van de deelnemende politieke partijen. Ik vind het een goede zaak dat het primair over energie gaat en niet over CO2/klimaat. Niet dat ik denk dat de hele klimaatdiscussie onzin is, maar ik ben van mening dat grondstoffentekorten en met name Peak Oil een nijpender probleem zullen blijken te zijn dan klimaatverandering, en daarnaast zorgt de focus op klimaat ervoor dat soms gekozen wordt voor ‘nep-oplossingen’ zoals CO2-opslag.

Ook Greenpeace, door hun heftigheid niet altijd mijn favoriete organisatie, heeft een vergelijking van alle partijen gemaakt waarin ze op duurzaamheid afgerekend wordt. Greenpeace neemt het begrip duurzaamheid breder dan alleen energie en klimaat en kijkt bv. ook naar visserij, genetische modificatie en houtkap. Een item op Radio 1 hierover is terug te luisteren via internet, inclusief “Het Grote Groene Verkiezingsdebat”.

Een aantal samenwerkende organisaties, waaronder Natuur & Milieu, Natuurmonumenten, Milieudefensie en het Wereld Natuur Fonds, hebben een Groene Kieswijzer online gezet. Dit werkt volgens de ‘klassieke’ methode: er kan bij een aantal stellingen ingevuld worden of men het er mee eens of oneens is, en daar rolt dan een lijst met partijen uit waar men het dan in meer of mindere mate mee eens zou zijn.

Hoewel het goed is om kieswijzers te doen en om de partijprogramma’s door te lezen, zijn dat slechts bedoelingen. Veel interessanter kan het zijn om te kijken wat de diverse partijen in het verleden gestemd hebben over voorstellen die met energie en duurzaamheid te maken hebben. Zo heeft Natuurmonumenten onder de website www.stemmetjegroenehart.nl een compact overzicht gemaakt hoe de partijen de afgelopen drie jaar gestemd hebben over moties die natuur, milieu en duurzaamheid raken. Helaas geeft Natuurmonumenten de moties waarop ze de grafiek baseren niet prijs, dus ik kan niet beoordelen in hoeverre de uitkomst overeenkomt met hoe ik het zou zien.

Dat laatste geeft al aan dat een kies- of stemwijzer nooit de enige houvast zou mogen zijn om je stem op te baseren, dat vind ik althans. Het is daarom goed om de websites en verkiezingsprogramma’s van de partijen goed door te lezen, en je keus mede daarop te baseren. Ook is de komende periode bijna onvermijdelijk dat je in winkelcentra e.d. medewerkers van alle partijen tegen het lijf loopt, het kan nooit kwaad om met die mensen in gesprek te gaan om gedetailleerder te weten te komen hoe deze partijen over zaken denken. Het kan ook interessant of nuttig zijn de verkiezingsdebatten op radio en televisie te volgen, hoewel me bij het luisteren van het eerste verkiezingsdebat op Radio 1 wel twee dingen opvielen: 1) gestelde vragen werden in bijna geen enkel geval direct beantwoord, meestal volgde een reclamepraatje voor de eigen partij wat niet in alle gevallen met de vraag te maken had en 2) een aanzienlijk gedeelte werd toch wel besteed aan het afgeven op de andere partijen. Beide zaken sporen mensen niet echt aan zich te interesseren voor politiek. Dit draagt er aan bij dat veel mensen het niet (meer) interesseert, of dat ze dit allemaal veel te veel tijd en moeite kost. Ik vind het echter maar een kleine prijs om mee te mogen doen met de democratie.

Naast energie en duurzaamheid zijn er natuurlijk nog veel meer zaken die je stemkeuze zouden moeten bepalen. Iedereen vindt andere dingen belangrijk. Eén van de andere dingen die ik ook belangrijk vind is hoe er met de privacy van de burger wordt omgegaan, want die wordt hoe langer hoe meer ingeperkt. Ook daar zijn stemwijzers voor, de Privacybarometer en de Digitale Vrijheidswijzer. Het is belangrijk op zoek te gaan naar zoveel mogelijk bronnen van informatie over de onderwerpen die je belangrijk vindt.

Hier is de lijst met partijen in alfabetische volgorde, met hun websites en partijprogramma’s:

Zoals altijd: het maakt me niet uit wat je stemt, als je maar stemt. Niet gaan stemmen terwijl je het wel mag en kunt betekent naar mijn mening dat je niet volwaardig meedoet aan de maatschappij, en ook dat je het recht verspeelt te zeuren als er iets niet gaat zoals je wilt.