Is dit kabinet duurzaam?
Vandaag groots in het nieuws: het regeerakkoord van minderheidskabinet Rutte-Verhagen, met gedoogsteun van Geert Wilders, ligt er. Er is al heel veel over gezegd, en er zal ook nog veel meer over gezegd worden.
Natuurlijk heb ik er met een duurzame bril naar gekeken, en wat ik zie stemt me niet gelukkig. Ik moet het nog gedetailleerder lezen, maar een paar dingen springen er direct uit:
- “Subsidies worden alleen verstrekt indien de effectiviteit ervan is bewezen. Dit leidt onder meer tot inkrimping van het AgentschapNL.”
Dat is toch wel bijzonder: eerst een draak van een subsidiestelsel voor zonne- en windenergie bedenken en het dan onderuit schoffelen onder het motto “het werkt toch niet”. - “Nederland moet voor de voorziening van energie minder afhankelijk worden van andere landen, hoge prijzen en vervuilende brandstoffen.”
Dat klinkt nog goed. - “De Europese doelen voor een duurzame energievoorziening zijn leidend. Dit betekent 20% CO2-reductie en 14% duurzame energie in 2020.”
Dit is een teruggang van een aandeel van 20% duurzame energie, zoals in het vorige regeerakkoord was gesteld, naar 14% in 2020. Een forse achteruitgang in ambitie dus. - “Om de CO2-reductie te realiseren en minder afhankelijk te worden bij de energievoorziening, is meer kernenergie nodig.”
En hoe maakt kernenergie ons precies minder afhankelijk? Kernenergie is ook op geen enkele wijze duurzaam te noemen. Merk ook op dat kernenergie veel subsidies nodig heeft om rendabel te kunnen zijn, wat vreemd is omdat volgens de heer Rutte ‘windmolens op subsidie en niet op wind draaien’. - “Aanvragen van vergunningen voor de bouw van een of meer nieuwe kerncentrales die voldoen aan de vereisten, worden ingewilligd”
Jammer. Hier had ook prima kunnen staan “Aanvragen van vergunningen voor de bouw van een of meer nieuwe windparken die voldoen aan de vereisten, worden ingewilligd”, maar het is duidelijk: het doel van dit kabinet is kernenergie. - “Opslag van CO2 kan ondergronds plaatsvinden met inachtneming van strenge veiligheidsnormen en lokaal draagvlak.”
CO2-opslag is het onder het tapijt schuiven van het probleem, en doet bv. niets aan het opraken van fossiele brandstoffen. CO2 is niet het enige nadeel van het verstoken van fossiele brandstofen. - “Het kabinet beoogt een “Green Deal” met de samenleving, mede door voortzetting en versterking van de nationale aanpak van energiebesparing. De verlening van vergunningen voor lokale, kleinschalige productie van energie en warmte wordt
eenvoudiger.”
Ik kan niet inschatten wat dit precies betekent. Voor kleinschalige decentrale opwek van duurzame energie (met name zonneboilers en zonnestroompanelen) is bijna nooit een vergunning nodig. Een lege belofte? - “De opwekking van duurzame energie moet zo snel mogelijk concurrerend worden maar verdient in de overgangsfase stimulering. Hiertoe wordt de Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE) geleidelijk omgevormd in een SDE+ regeling. De
financiering van de SDE+ vindt plaats door een opslag op de energierekening. De opbrengst van de SDE+ wordt direct ingezet voor duurzame energieprojecten. De SDE+ wordt, zoals vastgelegd in het financieel kader, geen regeling met een open
einde.”
Now we’re getting somewhere. In plaats van een subsidie uit overheidsgelden (zoals de SDE) klinkt dit in de richting van feed-in betaald uit een heffing op de energieprijs (zoals in o.a. Duitsland met groot succes toegepast). Heel erg jammer is de zinsnede “De
SDE+ wordt (….) geen regeling met een open einde.” Dat betekent dus weer kunstmatige caps, en wellicht eenzelfde loterij-achtige constructie als bij de huidige SDE. Het is afwachten in welke vorm dit precies gegoten wordt, maar ik ben heel bang voor een moeizame regeling die grootschalige invoering van duurzame energie niet echt vooruit helpt. Maar misschien ben ik te pessimistisch en valt het mee. - “In internationaal verband zet het kabinet in op versterking van het Initiatief Duurzame Handel, met inzet van middelen voor Ontwikkelingssamenwerking, en uitbreiding hiervan naar CO2-intensieve sectoren.”
Ik heb werkelijjk geen flauw idee wat dit betekent. - “In de Europese Unie richt het kabinet zich onder meer op een CO2-efficiëntienorm voor elektriciteitscentrales, scherpe milieu-eisen aan producten, emissie-eisen aan alle transportmiddelen en een Europees energienet, ook op de Noordzee.”
Morrelen aan een ‘CO2-efficiëntienorm voor elektriciteitscentrales’ lijkt mij gerommel in de marge, dat geld kan vast beter besteed worden aan plaatsing van duurzame opwekcapaciteit. ‘Scherpe milieu-eisen aan producten’ vind ik vaag, evenals ‘emissie-eisen aan alle transportmiddelen’ (zijn die er al niet dan?). ‘Een Europees energienet, ook op de Noordzee’ klinkt goed, maar ik wil er eerst meer over weten voordat ik daarover juich. Hoe weten we bijvoorbeeld dat zo’n net niet per ongeluk (of bewust) tot het dumpen van goedkope bruinkoolstroom leidt? - “Het kabinet zet in op doorlichting van de wereldwijde broeikasgasemissiehandel ten aanzien van de betrouwbaarheid van emissierechten, zoals die uit het Clean Development Mechanism.”
Ook hier weet ik niet precies wat ik er van moet denken. Sowieso heb ik moeite met de emissiehandel, ik zie de druk liever aan de andere kant van de fossiele keten uitgeoefend worden (zorg met o.a. financiële prikkels dat olie, steenkool en gas simpelweg niet de grond gehaald worden, dan hoef je je over de rest van de keten ook geen zorgen meer te maken). - “Nederland heeft een goede infrastructuur van wegen en openbaar vervoer nodig die optimale bereikbaarheid biedt aan mensen en bedrijven.”
Dit zegt me niets, dit kan beide kanten op… - “Goede doorstroming op het wegennet is belangrijk voor de bloedsomloop van de economie.”
Dit klinkt al meer naar wat ik verwachtte. ‘Rechts’ staat er om bekend kwistig te strooien met asfalt. Niet duurzaam natuurlijk. - “De files worden aangepakt en de mobiliteit wordt verbeterd ter versterking van de economische groei en een schoner milieu.”
Is er één kabinet sinds de jaren ’60 geweest wat niet beloofd heeft de files aan te pakken? Ongelooflijk dat we daar nog steeds intrappen. Er is maar één duurzame manier (duurzaam in dit geval in de meest brede zin van het woord) om de files aan te pakken, en dat is minder autorijden. Ingewikkelder is het niet. Maar dat is iets wat we zelf moeten doen - “Er komt geen kilometerheffing.”
Ik was toch al niet zo’n voorstander van de kilometerheffing vanwege de complexiteit en mede daardoor het risico op enorm dure projecten, projecten die betaald (lees: gesubsidieerd) worden door de overheid, en daarnaast de grove privacy-aantasting. Toch had dit wellicht een middel geweest om het autogebruik wat terug te dringen, en in dat opzicht is het jammer dat het niet doorgaat. - “Verschuiving van vaste lasten naar variabele lasten is mogelijk door verhoging van accijnzen op brandstoffen onder gelijktijdige en evenredige verlaging van vaste lasten. Het kabinet zet hiervoor in op overleg met de buurlanden en binnen de EU.”
Dit klinkt niet slecht. Niet het bezit maar het gebruik van een auto duur maken steun ik. - “Er wordt 500 miljoen extra geïnvesteerd in wegen en spoor”
Ik ben dan vooral benieuwd in welke verhouding dat bedrag uitgegeven wordt. Als je weet dat één spoorlijn net zoveel capaciteit heeft als een achtbaans-snelweg (!) zou ik denken dat de keus duidelijk is, maar ik verwacht niet dat dit kabinet dat zo ziet. - “De overheid werkt met het bedrijfsleven aan aanvullende maatregelen ter bestrijding van files zoals parkeer- en reisvoorzieningen, transferia, carpooling, goede fietsvoorzieningen, incidentenmanagement en de intensivering van telewerken.”
Klinkt goed, maar komt op mij toch ook een beetje over als gerommel in de marge als niet verteld wordt op welke schaal dit gaat gebeuren. - “Het kabinet investeert in de binnenvaart om wegen en milieu te ontlasten.”
Dat lijkt vooral een economische maatregel i.p.v. op het gebied van energie en milieu, want de scheepvaart staat er nu niet echt bekend als de schoonste sector. - “De maximumsnelheid op autosnelwegen gaat omhoog naar 130 km/u. Ook op andere wegen wordt de maximumsnelheid herbeoordeeld.”
Uiterst merkwaardig. Auto’s moeten steeds zuiniger en zuiniger, en een heel groot deel van alles wat er op dat gebied bereikt is gooi je dan weer weg met een hogere maximumsnelheid. Heel, heel jammer. - “De grensregio’s worden beter bereikbaar voor treinverkeer.”
Dit klinkt goed. - “Er komt een grensoverschrijdende ontwikkeling van het treinverkeer in grensregio’s
waaronder aansluiting op buitenlandse hogesnelheidstreinen.”
Dit klinkt goed, hoewel ik niet goed weet hoe goed of hoe slecht dat nu gaat. - “Het programma Hoogfrequent Spoor dat is gericht op spoorboekloos reizen, wordt
uitgevoerd, rekening houdend met de woon- en leefomgeving.”
Ik weet niet of het spoorboekloos reizen een goed idee is. De experimenten zoals die op dit moment worden uitgevoerd komen nu niet echt positief in het nieuws – maar dat hoeft niet te betekenen dat het geen goed idee is. - “Schiphol is van groot belang voor de Nederlandse economie en krijgt (….) de ruimte verder uit te groeien tot een duurzame en concurrerende luchthaven.”
Dus zo’n beetje de meest onduurzame (en meest gesubsidieerde, er zit geen accijns op kerosine) vorm van vervoer krijgt ruim baan. O.a. hier toont kabinet Rutte-Verhagen zijn ware gezicht.
Veel is voor mij nog niet helder genoeg om er wat zinnigs over te kunnen zeggen, maar de algehele richting is wel duidelijk: échte duurzaamheid komt er in dit kabinet bekaaid van af. Eeuwig zonde (letterlijk). Met het streven de overheidsuitgaven op orde te krijgen is niets mis, goed financieel beleid is mij met de paplepel ingegoten, maar het is jammer dat dat op het gebied van duurzaamheid op deze wijze vorm krijgt. Het is zo jammer dat de heren niet inzien dat een robuuste duurzame sector zeer goed zou zijn voor Nederland. Goed voor de werkgelegenheid, goed over ons milieu, goed voor onze gezondheid.
Ik weet echt niet of ik moet hopen of dit kabinet snel valt. We zijn dan weer een half jaar of langer stuurloos.
