Ik heb op deze website al eens eerder duidelijk gemaakt dat ik geen groot fan ben van de SDE-subsidieregeling zoals die op dit moment in Nederland beschikbaar is. Hij is te ingewikkeld en doordat er een soort loterij van wordt gemaakt haken veel mensen af. Daardoor worden er in Nederland in vergelijking met de landen om ons heen maar heel weinig zonnestroompanelen geplaatst. Dat is – letterlijk – eeuwig zonde.

Ecofys, een bedrijfsonderdeel van mijn werkgever, heeft in opdracht van milieudefensie een onderzoek gedaan naar hoe het Nederlandse stimuleringsbeleid voor zonnestroom sterk verbeterd kan worden. Uit de samenvatting van het rapport:

1. Financier de subsidie op duurzame energie door het invoeren van een heffing op grijze stroom in plaats geld beschikbaar te stellen uit overheidsbudget. Hiermee wordt de politieke onzekerheid over de toekomstige beschikbaarheid van budgetten weggenomen
2. Maak de regeling voor kleinschalige en innovatieve technologieën veel eenvoudiger, zodat veel meer kleine partijen, zoals huiseigenaren en boeren gaan investeren.
3. Schrap de jaarlijkse budgetbeperking voor met name zonne-energie. Introduceer in plaats daarvan een ‘doelcorridor’. Dat is de gewenste hoeveelheid extra capaciteit per jaar. Dat is geen harde grens. Wanneer het aantal aanvragen hoger is dan de gestelde grens worden ze wel gehonoreerd, maar wordt het subsidiebedrag het jaar erop verlaagd.
4. Maak windprojecten in minder windrijke gebieden rendabel door bijvoorbeeld de hoogte van de subsidie in de latere jaren van een project afhankelijk te maken van de opbrengst van de eerste vijf jaar. De meest windrijke gebieden blijven natuurlijk het meest aantrekkelijk, maar ook andere locaties zijn economisch haalbaar en noodzakelijk, zolang de energieopbrengst hoger is dan zestig procent van de opbrengt van windrijke gebieden.

En ook:

• Ecofys berekende dat de meerkosten van zonnestroom in Nederland uitvallen tussen de 1,67 en 2,50 euro per maand.

Ook de conclusie is interessant:

• Met het huidige beleid maakt de regering het onmogelijk om gebruik te maken van de enorme potentie die zonne-energie op de lange termijn in Nederland heeft. In eerdere studies wordt dit geschat op 70.000 tot 180.000 megawatt in Nederland (2040-2050). Dat komt overeen met veertig tot honderd procent van het huidige elektriciteitsgebruik. Milieudefensie roept de regering daarom op om de SDE-regeling aan te passen met de in dit rapport genoemde aanbevelingen.

Als ik het dus goed begrijp kan voor zo’n € 2,50 per huishouden per maand in 2050 tot 100% van de Nederlandse elektriciteitsopwekking met zonnestroom gebeuren. Ik kan me maar één ding afvragen: waarom doen we dat niet gewoon?

Hier is het volledige rapport.

Gisteren heeft de Eerste Kamer zich gebogen over het wetsvoorstel van minister van der Hoeven over de verplichte invoering van de slimme meter. Het wetsvoorstel is voor aanpassing teruggestuurd naar de minister, vanwege de inbreuk op de privacy en de niet aangetoonde effectiviteit om mensen aan te zetten tot energiebesparing.

Dat is mooi, en buiten de genoemde problemen ook nog een overwinning voor mensen met zonnestroompanelen zoals wij. Onze terugdraaiende draaischijfmeter verrekent de stroomproductie van onze zonnestroompanelen en ons verbruik volautomatisch, zonder dat netbeheerder en/of leverancier dat kunnen vertragen of saboteren. Als er een verplichte slimme meter was gekomen zouden we dus verplicht zijn geweest die verrekening uit handen te geven, en in de praktijk blijkt dat veel problemen op te leveren.

Toch zijn we nog niet helemaal uit de brand. In nieuw te bouwen woningen wordt de slimme meter standaard geplaatst en ik heb het donkerbruine vermoeden dat je hem niet mag omwisselen als hij er eenmaal hangt. Ook wordt de wet in 2011 herzien, en dan bestaat dus de mogelijkheid dat de verplichting er alsnog doorheen gedrukt wordt.

Hoe dan ook: het is een overwinning voor de burger en een mooi staaltje van hoe de Eerste Kamer der Staten-Generaal moet werken: door de Tweede Kamer aangenomen wetten toetsen op deugdelijkheid etc.

Eergisteren is de SDE-regeling 2009 begonnen, en diverse categorieën, waaronder zonnestroom, zijn alweer overtekend. Dat betekent:

a) dat niet iedereen die een aanvraag voor subsidie gedaan heeft die zal krijgen. Via loting zal bepaald worden wie er in aanmerking komt. De overtekening wijst er op dat er veel meer vraag is naar mogelijkheden om duurzame energie op te wekken dan er geld voor de regeling gereserveerd is. Dat zou kunnen betekenen dat de subsidie te hoog is, of dat er simpelweg te weinig geld gereserveerd is.

b) dat de installateurs van zonnestroompanelen te maken krijgen met een enorme piek in installatiewerk, die de rest van het jaar weer opdroogt tot de subsidiekraan weer open gaat. Daar is bijna geen bedrijf op te runnen, daarvoor moet je lange termijn zekerheid hebben.

Kortom: mooi dat kennelijk zo veel mensen interesse hebben om zelf duurzame energie op te wekken, maar jammer dat de regeling niet degelijker is uitgevoerd.

Ik probeer mijn nieuwsberichtjes altijd zo positief mogelijk te houden. Dat doe ik vooral omdat ik deze website voor mijn lol maak, maar daarnaast heb ik met deze website ook een doel: mensen laten nadenken over (duurzame) energie – en dat doe je volgens mij het beste met een positieve instelling. Toch valt het niet altijd mee om het positieve vast te houden. In Nederland is het (economische en politieke) klimaat voor duurzame energie al jaren ronduit slecht. Onze ‘leiders’ hebben hun mond vol van duurzaamheid maar in de praktijk komt er weinig van terecht. De fossiele marktpartijen houden krampachtig vast aan hun gevestigde belangen, en omdat hun invloed groot is beperkt dat de mogelijkheden voor duurzame energie. Energiebedrijven adverteren met een groen imago, maar ondertussen worden er grote kolencentrales gepland – en door de regering zonder écht duurzame concessies toegelaten. De Engelse taal heeft hier een pakkend woord voor: Greenwashing.

Zojuist zag ik iets wat me zeer droevig stemde. Lisa (we hebben elkaar ontmoet op de ‘zonne-housewarming‘) houdt al een tijdje een leuk weblog bij over de verduurzaming van haar huishouden. Toen ze schreef dat ze zonnestroompanelen ging laten plaatsen, en daarbij gebruik ging maken van de SDE-regeling raadden een aantal van de oudgedienden op het gebied van zonnestroom haar dat al af. Door kenners wordt de regeling gezien als onnodig ingewikkeld en bureaucratisch, veel te vrijblijvend (de vergoeding kan door de regering naar believen aangepast worden), veel te duur (er moet veel aangepast in de meterkast, waaronder een productiemeter waarvoor periodiek een bedrag betaald moet worden) en instabiel omdat het uit de algemene middelen komt in plaats van een specifieke pot voor duurzame energie. Toch zette zij door, omdat ze meer geld voor haar zonne-kWh’tjes wilde dan je krijgt als je zonder SDE teruglevert – zoals wij doen.

Na het doorwerken van de papierwinkel en het plaatsen van de panelen hebben de eerste echte problemen zich nu helaas bij Lisa aangediend. Ik hoop voor haar dat het de laatste zullen zijn, maar als ik eerlijk ben verwacht ik dat niet. Bij de netbeheerder geeft niemand thuis. Dat is ook niet zo gek, want die heeft er helemaal geen belang bij om dit goed, snel en goedkoop op te lossen. Aan één grote kolencentrale verdient hij veel meer dan aan vele kleine en lastige zonnestroom-opwekkertjes.

Het gevaar bestaat om boos of moedeloos te worden van dit soort zaken. Het is makkelijk om weg te zinken in een soort slachtofferrol en blind om je heen te slaan naar overheid en bedrijven. Dat lijkt me niet constructief. Ook moet nooit vergeten worden dat bedrijven precies doen wat hun klanten van ze vragen, en dat we een overheid hebben die we – gelukkig – zelf gekozen hebben. Met enige stelligheid kan dus gezegd worden dat de situatie op het gebied van duurzaamheid in Nederland door de meerderheid van de Nederlanders over zich afgeroepen is. Hoe komt dat dan? Zien mensen het belang niet? Weten ze het niet? Weten ze het wel maar kan het ze niet schelen? Is fysieke rijkdom nu belangrijker dan een goed leven later? Ik zie mezelf echt niet als bijzonder slim, maar ik kan er niet bij waarom we niet met zijn allen bovenop een soort ‘duurzaamheids-Deltaplan’ duiken. Een relatief korte tijd flink investeren en veranderen – nu het ons nog zeer goed gaat, wat de kranten ook beweren – en we zitten qua energie voor altijd op rozen. Uit zon, wind en water kunnen we alle energie halen die we nodig hebben, als we het maar willen. Maar we willen het blijkbaar niet.

Omdat we het als Nederlanders niet willen wil onze overheid het ook niet, want zoals gezegd kiezen we die zelf. Maar omdat de diersoort mens zichzelf graag voor de gek houdt laten we onze overheid ingewikkelde regelingen zoals de SDE bedenken om de schijn op te houden dat duurzame energie gestimuleerd moet worden. Echter, zoals keer op keer in de praktijk blijkt, stimuleert de regeling duurzame energie helemaal niet, het frustreert het juist – het saboteert het zelfs! Daarom denk ik dat de betekenis van de afkorting SDE gewijzigd moet worden. De afkorting betekent nu Stimuleringsregeling Duurzame Energie, maar ik stel voor dat we dat wijzigen in een meer praktijkgerichte variant:

Ik ben zó blij dat ik voor onze zonnestroompanelen niet gekozen heb voor dit gedrocht van een regeling. Onze draaischijfmeter verrekent gewoon ons verbruik met de opbrengst van de zonnestroompanelen en omdat daar geen netbeheerder aan te pas komt gaat dat altijd goed.

Om met een positieve noot te eindigen – want daar hou ik van – zag ik dat er ook nog bedrijven zijn die wel modern zijn en vooruit denken. In Dronten is het bedrijf Velomobiel gevestigd. Zij maken dichte ligfietsen, een fenomeen waar ik al een paar jaar zijdelings in geïnteresseerd ben. Het is een milieuvriendelijk, duurzaam, snel en bijzonder vervoermiddel waarmee je altijd bekijks hebt. Ze zijn vrij duur, maar wie weet komt er nog wel eens één. Hoe dan ook: twee weken geleden hebben ze een zonnestroominstallatie van 3330Wp laten plaatsen, waardoor ongeveer 60% van hun elektriciteitsverbruik gedekt is. Zo worden deze bijzondere vervoermiddelen op een nog schonere en duurzamere wijze geproduceerd! Op hun website is een kleine foto-impressie van de plaatsing te zien.

Zoals de Cupasoup-reclame zegt: “dat zouden meer mensen moeten doen!”. Laten we hopen dat het moment niet ver is dat meer mensen het gaan doen.

Zondag 21 september wordt voor de tweede maal de jaarlijkse Schoner Vervoer Toer gehouden, een rondrit door Amsterdam voor schone voertuigen tijdens de autoloze zondag. Ik had dit jaar, net als vorig jaar, graag mee willen doen met een elektrische scooter, maar dat gaat helaas door omstandigheden niet door. Als het goed weer is ga ik er wel heen, ik zal dan deelnemen met een OV-fiets Ik kan iedereen die geïnteresseerd is aanraden om ook te komen kijken, het was vorig jaar bijzonder interessant en leuk om al die bijzondere voertuigen bij elkaar te zien. Hopelijk werkt het weer een beetje mee.

Ik ontvang af en toe mails met de vraag waarom ik nooit schrijf over de SDE-subsidie, of ik daar zelf gebruik van heb gemaakt, e.d. Het antwoord daarop is nee, ik heb daar geen gebruik van gemaakt. Ten eerste kwamen we niet in aanmerking. Nieuwe zonnestroom- installaties tussen de 601 en 3500Wp kwamen in aanmerking, maar omdat we ‘slechts’ 510Wp aan nieuwe panelen bij lieten plaatsen vielen we dus buiten de boot. De panelen die we al hadden kwamen voor deze subsidie niet in aanmerking. Daarnaast vind ik de SDE-subdidie slecht opgezet. Om er van gebruik te kunnen maken moet de meterkast aangepast worden, er moet een aparte leiding van de zonnestroominstallatie naar de meterkast getrokken worden, de elektriciteitsmeter moet vervangen worden, er moet een aparte productiemeter geplaatst worden, en dit allemaal op kosten van degene met de zonnestroompanelen. Dat zou allemaal nog niet zo erg zijn omdat het eenmalige kosten betreft. Veel kwalijker is dat deelname aan de subsidie periodieke kosten met zich meebrengt, zo moeten dubbele meterafleeskosten betaald worden, er moet een lidmaatschap aangegaan worden bij CertiQ, dit alles kost zo’n € 100 per jaar. Bij kleinere installaties zal dit een groot gedeelte van de uitgekeerde subsidie opsnoepen waardoor al die ingewikkelde handelingen per saldo maar bitter weinig opleveren. Pas bij echt grote installaties (tegen het maximum van 3500Wp) is de SDE-subsidie aan te raden.

Als laatste is er nog een ‘geintje’ waar ik bijna niets over lees. De SDE-subsidie vult het verschil tussen de marktprijs van één kWh aan stroom aan tot 56ct. Als bijvoorbeeld de marktprijs 22ct per kWh is, ontvangt een SDE-deelnemer 34ct per kWh uit de subsidiepot, bij een marktprijs van 30ct wordt 26ct uitgekeerd, etc. Overigens is deze “marktprijs” een volstrekt fictieve prijs die door iemand (geen idee wie) vastgesteld wordt, en die kan dus totaal anders liggen dan de prijs die je als verbruiker daadwerkelijk betaalt voor een geconsumeerde kWh.

De elektriciteitsprijs stijgt al jaren met gemiddeld zo’n 5-8% per jaar. Op dit moment kost een kWh in totaal zo’n 22-25ct, afhankelijk van leverancier, grijze/groene stroom, etc. Als de stijgingen uit het verleden zich doorzetten dan is het prijsniveau van 56ct per kWh al over 12 tot 15 jaar bereikt. Ik verwacht echter dat de elektriciteitsprijzen de komende paar jaar veel harder zullen gaan stijgen dan dat, waardoor de 56ct al veel eerder bereikt wordt. Als dat punt bereikt is stopt de uitkering en ontvangt men gewoon de prijs van één kWh. Ondanks het feit dat dan geen subsidie meer ontvangen wordt moeten de periodieke kosten nog steeds betaald worden!

Ik vind de SDE-subsidie dus niet toekomstgericht, en dat is een slechte zaak want op het gebied van opwekking van duurzame energie moet goed nagedacht worden over de toekomst. Een kennis wilde zelfs naar aanleiding van de subsidie vol goede moed aan zonnestroompanelen beginnen, hij had ze zelfs al besteld. Toen hem duidelijk werd wat voor enorm complexe administratie erbij kwam kijken en hoe hoog de kosten zouden zijn heeft hij de installatie helaas afbesteld. Dat is toch eeuwig zonde?

En daarom maak ik dus geen gebruik van enige subsidie. We hebben onze zonnestroominstallatie zelf bekostigd, en we ontvangen voor elke opgewekte kWh de prijs die we normaal gesproken betalen. Dat betekent dat het bedrag wat we ontvangen/besparen elk jaar meestijgt met de stijgende elektriciteitsprijzen. Ik verwacht daardoor minstens net zo snel uit de kosten te zijn dan iemand die gebruik gemaakt van de SDE-subsidie, maar dan zonder alle onnodige rompslomp.

Het is mij nog steeds niet helemaal duidelijk in welke vorm de subsidies op zonnestroompanelen en zonneboilers gegoten gaan worden. In een document van het ministerie van VROM ontdekte ik alleen deze paragraaf:

Er komt een subsidieregeling voor duurzame energie (zonneboilers, warmtepompen en zonnepanelen), waarmee 100.000 bestaande woningen gebruik kunnen maken van duurzame energievoorzieningen.

(Bron)

Op mijn werk heb ik spreuk opgehangen: “Het verleden leert ons dat we van het verleden niets geleerd hebben”. Ik denk dat deze spreuk hier goed van toepassing is.