I still get very excited watching this video… I can hardly wait until it’s September/October 2013.

Het moet gezegd, de laatste tijd begon het topic ook hier en daar wat scheurtjes te vertonen doordat discussies over zonnestroom, windenergie, politiek, isolatie, duurzaam transport, duurzame financiën, zelf voedsel kweken en nog veel meer door elkaar liepen. Steeds vaker klonk de vraag of het forum niet kon worden opgesplitst in deelinteresses.

Vandaag hebben de beheerders van het forum de populariteit en het belang van het topic erkend door een apart themaforum Duurzame Energie op te richten. Ik denk dat dit een goede stap is, in de paar uur dat het themaforum nu bestaat heb ik al nieuwe ‘gezichten’ gezien. Als we meer mensen met duurzaamheid kennis kunnen laten maken is dat mooi.

Ik hoop dat er nog vele interessante posts zullen volgen.

The Turkish Saitem team has put two nice ‘mood videos’ online of their first two racing days. Day one:

Day two:

I will of course keep an eye on this team’s video channel as I expect more videos to come up.

Beste Jeroen Al jaren volg ik af en aan je interessante website. Elke keer ben ik weer benieuwd wat je nu weer bedacht hebt.

Nu de prijzen van zonnepanelen erg laag geworden zijn ben ik zo ver dat ik ze ook wil nemen. Ik ben allerlei informatie aan het verzamelen en ik ben er wel bijna uit wat ik wil. Ik heb gelukkig een makkelijk dak, plat dak met vrij zicht op zuiden. Waarschijnlijk een installatie van ongeveer 1500 watt. Waar ik nog mee zit is de aansluiting. Ik lees op het internet dat je op een groep maximaal 600 watt aan mag sluiten, maar nergens staat uitgelegd waarom dat is en of het wel echt waar is. Kun je me uitleggen hoe dit zit? Voor 1500 watt zou ik een nieuwe groep moeten aanleggen en dat is niet makkelijk. Ik moet dan met een kabel door twee verdiepingen heen.

En een andere vraag. Jij hebt het op je site altijd over zonnestroompanelen, terwijl ik overal zonnepanelen lees. Wat is het verschil? Of is het het zelfde woord voor het zelfde ding?

Veel succes en met vriendelijke groet,

Henk Scheltens
Zwolle

Beste Henk,

Afbeelding 1, normale situatie

Gelukkig mag je meer op een groep aansluiten dan 600Wp, anders zou het hebben van een grote installatie wel heel ingewikkeld en duur worden. Het gaat erom dat je op een bestaandegroep, waarop je ook andere apparaten kunt aansluiten (waarop dus meer stopkontakten zitten) geen zonnestroomomvormer mag aansluiten die meer dan 500W produceert. Omdat het mogelijk is om een hoger vermogen aan zonnestroompanelen op een omvormer aan te sluiten dan hij om kan zetten is het maximum op 600Wp aan zonnestroompanelen gezet.

Wil je een grotere zonnestroominstallatie aansluiten zul je een elektrische groep tot je beschikking moeten hebben waarop geen enkel ander apparaat kan worden aangesloten, waarop dus geen stopkontakten mogen zitten. Meestal komt dat neer op het installeren van een nieuwe groep en het doortrekken van een kabel naar de omvormerlokatie.

Afbeelding 2, kortsluiting, de zekering schakelt uit

De reden voor dit alles is de elektrische veiligheid. Zoals je wellicht weet mag er in een normale huisinstallatie maximaal 16A door een leiding stromen, en dus mogen zekeringen (onder normale omstandigheden) maximaal 16A zwaar zijn. Dit betekent dat er op één groep maximaal 3680 Watt verbruikt mag worden (230V * 16A). Op afbeelding één zie je de normale situatie afgebeeld. Wordt er meer verbruikt, bv. doordat er te veel zware apparaten worden aangesloten of doordat er ergens kortsluiting gemaakt wordt, dan schakelt de zekering de groep uit, zie afbeelding twee.

Afbeelding 3, onveilige situatie, er stroomt 26A door een kabel waar maar 16A doorheen mag

Anders, en potentieel gevaarlijk, wordt het in de volgende situatie: op een groep met een aantal stopkontakten zit een zonnestroominstallatie van 2300Wp aangesloten, zoals te zien in afbeelding drie. Als de zon volop schijnt zou deze een stroom van 10A kunnen produceren. Stel nu dat je een heel zwaar elektrisch apparaat op één van de stopkontakten zou aansluiten die (bijvoorbeeld) 5980W probeert te verbruiken. Normaal zou de zekering de groep uitschakelen omdat dat 26A aan stroom is, maar in dit geval betrekt het apparaat 10A uit de zonnestroominstallatie en 16A via de zekering – en de zekering zal niet uitschakelen. Over de bedrading tussen de zonnestroominstallatie en het elektrische apparaat loopt nu echter wel een stroom van 26A en daar zijn de draden niet op berekend, en het stopkontakt waar het apparaat op aangesloten zit ook niet. Brand is hierdoor helemaal niet ondenkbeeldig.

Ditzelfde voorbeeld kan optreden met meerdere kleinere apparaten, bv. een stofzuiger, waterkoker en föhn samen aangesloten op meerdere stopkontakten op deze groep. Een andere situatie waarin het fout kan gaan is als een apparaat op de groep kortsluiting veroorzaakt, en dan geen 100% kortsluiting maar een kortsluiting van bv. 8,8 ohm. Bij een netspanning van 230V zal er dan een stroom van 26A gaan lopen. Op een normale groep steekt de zekering hier meteen een stokje voor, maar als er dus op diezelfde groep 2300W aan zonnestroom geproduceerd wordt kan hier een gevaarlijke situatie ontstaan.

Het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN), wat o.a. de voorschriften opstelt voor hoe elektrische installaties moeten worden aangelegd heeft, heeft de marge op 2,25A gelegd. Dit betekent dat hoewel onder normale omstandigheden 16A het maximum is, de bedrading en schakelmateriaal minimaal ook 18,25A veilig aan moet kunnen. Een stroom van 2,25A zou een maximum omvormervermogen betekenen van 517W bij 230V, en dat is afgerond naar 500W.

Welnu, op zich is het risico op deze situatie m.i. vrij klein. Meestal hangt een omvormer op een groep waarop je niet snel te veel zware apparaten zal aansluiten (zolder, schuur) en ook de kans dat een kortsluiting precies voldoende stroom trekt om een kabel over te belasten maar niet de zekering te doen uitschakelen lijkt me echt niet groot. Daarbij moet het geheel ook nog gebeuren op het moment dat de zonnestroominstallatie flink wat energie produceert.

Een risico wat je wel degelijk loopt is dat, als je huis om wat voor reden dan ook zou afbranden, een dergelijke installatiefout de verzekeringsmaatschappij een handvat zou kunnen geven om niet uit te hoeven keren, als ze dat zouden willen. Zelfs als je uiteindelijk aan kunt tonen dat dit gedeelte van de elektrische installatie niets te maken had met de brand kan ik me voorstellen dat de rechtszaak die daarvoor nodig is de middelen van de meeste mensen te boven gaat. Ook zal de bank niet op de uitkomst willen wachten en gewoon direct de hypotheek terug willen hebben.

Kortom, bij een installatie van 1500Wp, zoals jij die plant, zou ik dan ook zeker aanraden toch een extra groep te installeren en een kabel door te trekken naar de plek waar de omvormer komt te hangen. Het zal wat tijd, moeite en geld kosten maar het is veiliger en potentieel bespaar je je een boel narigheid.

Over het woord zonnestroompanelen; ik gebruik dat altijd om de panelen die elektriciteit opwekken te onderscheiden van zonnecollectoren die warmte opwekken. Veel mensen die niet zo thuis zijn in de materie weten het verschil niet goed en hiermee maak ik dat in één keer duidelijk.

Veel succes met je zonnestroominstallatie en als je nog vragen hebt hoor ik het graag.

Met vriendelijke groet,

Jeroen Haringman

Het 120Wp paneel op het dak van onze schuur

Al ruim een  jaar stond er in onze schuur een 120Wp zonnestroompaneel weg te kwijnen. Zonde natuurlijk, maar op het dak van ons huis was geen plek meer voor een extra paneel, en onze schuur was in slechte staat en beschikte niet over elektriciteit.

Vorig jaar heb ik de schuur gerenoveerd, en sinds vorige week beschikt de schuur over een werkende elektrische installatie. Nu was er dus geen enkel excuus meer om het paneel in de schuur te laten staat – en vandaag heb ik dan ook de tijd genomen om het paneel op het dak te plaatsen.

Een gelukkig toeval wilde dat collegablogger Niels Thijssen nog een aluminium console over had die ik voor een heel zacht prijsje over kon nemen. De bevestigingsgaten van mijn paneel en de console kwamen minder goed overeen dan ik eerst dacht, maar gelukkig is aluminium goed te bewerken, en na een kwartiertje stoeien met een metaalboor paste het paneel prima.

Het plaatsen op zich stelde niet veel voor, met een ladder kon ik op het dak van de schuur komen, en de console kon ik verzwaren met gratis bakstenen van een stapel een paar huizen verderop.

De Sun-250G omvormer aangesloten via een Plugwise plug

Het paneel is van het merk Solarex, en eigenlijk bedoeld om accu’s te laden in een autonome zonnestroominstallatie. Hierdoor geeft het paneel een lage spanning (rond de 17V) en dat maakte het vinden van een omvormer erg lastig. Vrijwel alle netgekoppelde zonnestroomomvormers zijn gemaakt voor panelen die een hogere spanning leveren.

Na lang zoeken kwam ik uiteindelijk bij sun-solar.nl uit die mij een Sun-250G omvormer kon leveren. Deze omvormer is leverbaar in twee versies; één voor laagspanningspanelen, zoals mijn Solarex, en één voor hoogspanningspanelen. De laagspanningsversie was goed geschikt voor dit paneel.

De omvormer is flink overgedimensioneerd, zoals de naam al suggereert kan hij een vermogen van 250W omzetten en het aangesloten paneel kan maximaal maar 120W produceren. Dit heeft helaas een klein negatief effect op het omzetrendement, maar daar is niet zoveel aan te doen ben ik bang. Als ik ooit nog eens tegen een identiek 120Wp paneel aanloop zou dat perfect zijn, maar die kans acht  ik niet groot.

Het nieuwe paneel in Plugwise

De omvormer zit via een Plugwise plug op het lichtnet aangesloten zodat ik de produktie van het zonnestroompaneel kan monitoren. Ik durf niet goed te voorspellen hoeveel energie het paneel per jaar op zal gaan wekken, maar ik schat dat het ergens tussen de 70 en 100 kWh zal zijn.

Het paneel staat prima uitgericht (zuidzuidoost) maar ik weet niet hoe de overgedimensioneerde omvormer gaat presteren. We zullen het zien.

Hoe dan ook is onze installatie vandaag uitgebreid met 120Wp tot een totaal  van 2245Wp. Het zal ons jaarlijkse zonnestroomoverschot iets vergroten maar dankzij Greenchoice krijg we hier wat extra geld voor, wat dan van de gasrekening af gaat.

Opel Ampera elektrische auto

Op mijn werk stond ineens een Opel Ampera elektrische auto, beschikbaar voor korte proefritten. Dat liet ik me natuurlijk geen twee keer zeggen en ik mocht als eerste een rondje maken met deze auto.

De Opel Ampera is de eerste elektrische auto van Opel. Op de lithium-ion accu van 16kWh kan de auto 80 km rijden volgens de fabrieksspecificaties. Ter vergelijking: de Nissan Leaf (die ik vorig jaar een week mocht testen) kan op zijn 24kWh accu zo’n 160km rijden. Omdat toch veel mensen ‘actieradiusangst’ hebben helpt de Ampera ze hier vanaf met een zgn. ‘range extender’. Dit is een 1,4l benzinemotor die, als de accu bijna leeg is, elektriciteit op kan wekken die de acculading op peil houdt. De benzinemotor is niet met de wielen verbonden, het is puur een generator. Hierdoor kunnen korte afstanden (bv. woon-werkverkeer) volledig elektrisch worden afgelegd, terwijl voor langere afstanden automatisch op de benzinemotor wordt overgeschakeld. De Ampera kan worden opgeladen bij elk normaal stopkontakt, of bij oplaadpalen die het laatste jaar als paddestoelen uit de grond schieten.

Design

Design?

Ik heb zelf totaal geen kijk op ‘design’, ik heb volgens veel mensen een beetje rare blik op auto’s, nl. dat het een machine is die je van A naar B kan brengen als het OV er niet makkelijk komt, en niet meer dan dat.

Veel van mijn collega’s waren echter uitgesproken positief over het uiterlijk van de Ampera, en natuurlijk zie ik ook wel dat Opel hier iets bijzonders van gemaakt heeft. Een veelgehoorde opmerking vandaag was “eindelijk een elektrische auto die er niet zo suf uitziet als de Prius”.

Als je de auto op de foto hierboven ziet staan lijkt hij wat kort en gedrongen, maar het is toch echt een flinke auto met een lengte van 450 cm. Het is ook zeker geen lichtgewicht met een gewicht van 1700 kg – evenveel als een Volkswagen Transporter T4.

Achter het stuur

Achter het stuur

Achter het stuur vallen de twee kleurenbeeldschermen erg op. Op het display achter het stuur wordt informatie weergegeven over de actieradius op de accu en op de benzinetank, het huidige energieverbruik van de auto, de kilometerstand, de stand van de versnellingshendel, etc. Via het beeldscherm op de middenconsole (wat ook een aanraakscherm is) kunnen de airconditioning, radio/CD-speler en het navigatiesysteem bediend worden. Bij achteruitrijden toont dit schem ook het beeld van de achteruitrijcamera. De toetsen op de middenconsole onder het beeldscherm zijn allemaal tiptoetsen zonder voelbaar schakelmoment. Ik houd daar niet zo van omdat je dan onder het rijden moet kijken naar het knopje waar je op wilt duwen en dat leidt af. Hetzelfde geldt overigens voor het aanraakscherm. De bediening wijst zich allemaal redelijk vanzelf, maar de hoeveelheid informatie op de beide schermen kan in eerste instantie wat overweldigend zijn. Uiteraard is de auto een automaat, dus schakelen hoeft niet.

De zit van de stoel is prima, typische Duitse stevigheid. De stoel kan over een grote afstand verschoven worden, dus zowel kleine als grote mensen zullen goed kunnen zitten in deze auto.

Achterin

Krap bij de benen...

Op de tweede rij is het helaas wat minder rooskleurig. Op de foto hiernaast staat de voorstoel ongeveer in het midden (hij kan nog een flink stuk verder naar achteren) en ik zat echt klem tussen de rugleuning van de achterbank en de stoel voor me. Mijn benen zijn niet bijzonder lang, dus echt lange mensen zitten achterin erg krap.

Deze krapte zal het ook lastig maken een kinderzitje te monteren, waarin het kind naar achteren kijkt, zonder de voorstoel wat naar voren te zetten.

...en krap bij het hoofd.

Is de beenruimte achterin al niet comfortabel, ook aan hoofdruimte houdt het niet over. De daklijn begint al redelijk snel af te lopen en als de achterpassagiers van meer dan gemiddelde lengte zijn zitten ze niet comfortabel. Met mijn 1m88 zat ik met mijn hoofd voorovergebogen of naar de zijkant – absoluut niet prettig voor een langere rit.

Gelukkig kunnen maar twee mensen tegelijk aan deze marteling blootgesteld worden, wat op de achterbank is slechts plaats voor twee. De accu ligt in een T-vorm onder de middenconsole en achterbank en dat zorgt ervoor dat de middelste plek niet beschikbaar is om op te zitten.

Overigens is in- en uitstappen ook niet bijzonder comfortabel door de aflopende daklijn. De achterbank lijkt me eigenlijk alleen geschikt voor kinderen of hele kleine mensen.

Rijden

Snel terug achter het stuur dan maar, daar is het een stuk leuker. De sleutel kan gewoon in de jaszak blijven en de Ampera start met een startknop. De auto heeft een iets minder overdreven opstartmuziekje en opstartanimatie als de Leaf, maar ik vind het nog steeds onnodig druk. Ik weet van de Leaf nog wel dat het snel went, maar ik vraag me toch af waarom de fabrikanten denken dat dit nodig is.

Zoals gebruikelijk in elektrische auto’s blijft het na het opstartmuziekje stil in de auto, op misschien een zacht zoemen van het ventilatiesysteem na. Nadat de versnellingshendel in ‘D’ is gezet en de rem wordt losgelaten kruipt de auto langzaam vooruit. Zodra het ‘gas’pedaal (daar moet toch echt een ander woord voor komen) wordt ingedrukt zoemt de auto op zijn elektromotor in stilte van zijn plek. De acceleratie is krachtig doordat de elektromotor een groot koppel heeft. Volgens de fabrieksspecificaties zou de Ampera 0-100km/u in iets meer dan negen seconden moeten doen en hoewel ik dat tijdens deze korte proefrit niet heb kunnen testen geloof ik dat ook wel.

Ik heb niet meer dan ongeveer een kilometer gereden, en alleen bij lage snelheden. Ik kan dus niet veel zeggen over hoe de auto rijdt, maar wat ik zo gezien heb is er niets mis mee. Doordat de accu’s laag in de auto liggen ligt het zwaartepunt erg laag, en dat betekent dat de auto stevig op de weg ligt.

Op een later tijdstip hoop ik een langere proefrit in een Ampera te kunnen maken, en dan kan ik over een aantal aspecten vast meer zinnigs zeggen. Voor nu denk ik te kunnen zeggen dat het technisch een mooie auto is, een auto die elektrisch rijden misschien voor meer mensen acceptabel zal maken en daarmee is het misschien een mooie tussenstap op weg naar puur elektrische voertuigen.

Hoe dan ook was het een leuke ervaring.

Is dat wel zo?

De Leaf aan de snellader

Een gezin uit Den Haag deed wat veel mensen voor ‘onmogelijk’ houden, ze huurden in de zomer van 2011 een Nissan Leaf en reden er gewoon mee naar Italië heen en weer. Op hun prettig leesbare website beschrijven ze precies hoe e.e.a. in zijn werk ging en zo te zien hebben ze een topvakantie gehad.

Door slim gebruik te maken van snelladers langs de route, maar ook gewoon ‘s nachts te laden bij campings en hotels reden ze in een paar dagen tijd van Nederland naar Italië. De dagverslagen beschrijven een interessante reis met veel leuke menselijke contacten langs de route.

De statistieken geven hun geheel eigen beeld van de vakantie in cijfers.

De conclusie is overduidelijk, in tegenstelling tot wat veel mensen denken (mensen die voor het overgrote deel waarschijnlijk nog nooit in een elektrische auto gereden hebben) is naar het buitenland op vakantie gaan met een elektrische auto nu al gewoon goed mogelijk, zonder in te leveren op vakantieplezier (integendeel zelfs, als ik het zo lees en de foto’s zo zie). Natuurlijk, het is anders – als je gewend bent om in twee dagen tijd van Nederland naar Italië te jakkeren dan zal het andere reistempo je misschien niet direct aantrekken. Maar als je iemand bent voor wie de vakantie al begint bij het dichttrekken van de voordeur, en niet pas bij het gek van de stress aankomen op de vakantiebestemming, dan lijkt me dit een hele ontspannen en leuke manier van reizen.

Ik ben er helemaal enthousiast van geworden. Ik hoop iets dergelijks ook nog eens te doen.

Mocht de website ineens ‘weg’ zijn of vreemde foutmeldingen geven, weet dan dat ik op de achtergrond druk bezig ben om de site weer in de lucht te brengen.

Als alles goed gaat merk je er niets van, maar zal ik in de komende dagen wat wijzigingen en upgrades doorvoeren.

-edit-

De migratie is volledig gelukt, mede dankzij de uitstekende service van mijn hostingprovider Zylon.net.

Er is een klein aantal recente comments (drie of vier denk ik) verloren gegaan doordat ik het tijdstip van backup enigszins verkeerd heb gekozen.

-edit2-

De eerste versie van het nieuwe uiterlijk van deze website staat nu online. De komende dagen en weken zal ik er aan knutselen en poetsen om het te maken zoals ik het hebben wil. Kom je iets tegen wat niet goed werkt of er vreemd uitziet, laat het me dan AUB weten, dan zal ik het proberen op te lossen.

In het kort is mijn mening: ik ben er van overtuigd dat een duidelijke presentatie van het energieverbruik mensen echt kan aansporen energie te besparen, maar hiervoor is het echt niet nodig dat de meetdata het huis verlaat. Ook kan een slimme meter helpen om een groeiend percentage van decentraal opgewekte elektriciteit te koppelen aan het verbruik (bv. de wasmachine aanzetten op het moment van veel aanbod), maar ik zie nu nog niet hoe dit zou kunnen zonder een voor mij onaanvaardbare aantasting van de privacy.

Keer op keer blijkt weer dat de beveiliging van de meetgegevens onvoldoende is, en dat de meters of database ‘hackbaar’ blijken. De mogelijkheid van het op afstand kunnen afschakelen van elektriciteit, aardgas en drinkwater maken de gevolgen van een geslaagde hackpoging extra groot. Niet alleen in individuele gevallen, maar denk er eens aan wat er gebeurt als iemand er in slaagt in hoog tempo een hele wijk of een hele stad snel achter elkaar aan en uit te schakelen…

Er zijn veel mensen die deze angst (ik noem het voorzichtigheid) maar overdreven vinden. De bedrijven die die meters uitrollen doen er toch alles aan om het veilig te maken? Toch?

Nou, niet dus.

De volgende video toont een presentatie van twee Duitse studenten die een slimme meter lieten plaatsen en het apparaat zeer slecht beveiligd vonden:

De presentatie duurt ongeveer een uur, en is zeker in het begin niet altijd even vloeiend, maar als je in deze materie geïnteresseerd bent is hij absoluut het kijken waard. Na verloop van tijd loopt de presentatie steeds beter en wordt hij zelfs grappig.

Een paar zaken die de studenten vonden:

• De communicatie van de meter met het meetbedrijf was slecht beveiligd – zelfs in het geheel niet versleuteld. Op elk punt in de verbinding kan de meetdata afgeluisterd worden.
• De meter maakt zich met een uniek adres bekend – ook weer niet versleuteld. Dit stelde de studenten in staat vervalste meetdata aan te leveren (wat dit soort grappige plaatjes oplevert).
• Niet alleen konden de studenten data van hun eigen meter vervalste data aanleveren, maar door het adres van een andere meter te gebruiken konden ze ook van die andere meters falsifiëren.
• De meetdata is enorm gedetailleerd, het elektriciteitsverbruik wordt door deze meter elke twee seconden gemeten. De studenten slaagden erin om uit deze meetdata te destilleren welke film er op de televisie gekeken werd. Uit deze data is natuurlijk nog veel meer informatie over het gedrag van de bewoners te halen, en deze informatie is goud waard voor adverteerders.

De specifieke gaten in de beveiliging zijn in het grote plaatje niet eens zo interessant, waar het me om gaat is dat het bedrijf haar klanten verzekerde dat het gehele systeem veilig was – terwijl dat dus overduidelijk niet waar was. Wat hier de oplossing voor is zou ik niet goed weten, misschien een onafhankelijk keuringsinstituut. Maar zelfs als dan “zeker”(100% zeker bestaat niet) is dat de meetdata niet onderweg kan worden afgetapt is het altijd nog maar de vraag wat het meet-/energiebedrijf met de meetgegevens doet. Als het maar voldoende geld oplevert kan het verleidelijk zijn het door te verkopen, al dan niet met medeweten van de klanten. Zelfs als klanten de keus krijgen zal er vrijwel zeker en prijsverschil ontstaan voor klanten die hun data wel willen laten gebruiken en klanten die hun data niet willen laten gebruiken. Daarmee krijgt privacy een prijs, en daar ben ik tegen.

Aardgas

Vandaag was redelijk groots in het nieuws “NAM doet gasvondst in Friesland“. Volgens de berichten is het het grootste aardgasveld in zeventien jaar tijd gevonden, van wel vier miljard kubieke meter groot.

Maar hoe groot is dat eigenlijk? Volgens de NAM werd in 2009 in totaal 53,3 miljard kubieke meter aardgas in Nederland geproduceerd. Ik zou verwachten dat dit de afgelopen paar jaar wat gestegen is maar ik kan er geen informatie over vinden. Laten we het dus houden op die 53,3 miljard kubieke meter.

Dat betekent dat dit grote aardgasveld gelijk staat aan nog geen maand (27 dagen) productie. Het feit dat het zeventien jaar geleden is dat een veld van een dergelijke grootte is gevonden maakt wel duidelijk dat we in een vrij rap tempo door onze aardgasvoorraad aan het gaan zijn.

Het lijkt daarom logisch om, zoals onze overheid doet, voorbereidingen te treffen om Russisch aardgas via een pijpleiding en in vloeibare vorm per schip van o.a. Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten te importeren. Het is echt niet voor niets dat koningin Beatrix daar momenteel op staatsbezoek is.

De grote vraag is natuurlijk: willen we voor een goedje waarop onze economie al vele decennia steunt afhankelijk maken van landen waarvan we ons kunnen afvragen hoe stabiel die op de lange termijn zijn? Met grootschalige aankopen steunen we regimes die op zijn best maar matig democratisch zijn (Rusland) en op zijn slechtst simpelweg compleet ondemocratisch (Qatar). Met elke kubieke meter aardgas die we verbranden om slecht geïsoleerde woningen te verwarmen en om elektriciteit op te wekken voor inefficiënte elektrische apparaten vergroten we die steun een klein beetje. Hoe meer we afhankelijk zijn van dergelijke landen voor iets essentieels als energie, hoe moeilijker het wordt om commentaar te leveren op de stand van democratie en mensenrechten in die landen.

Iets om over na te denken…

(En dit is nog allemaal zonder de steeds afnemende invloed die we zullen hebben op de prijs, het feit dat het verbranden van aardgas CO2 in de atmosfeer brengt en dat een op het eerste gezicht stabiele aanvoer van aardgas het makkelijker maakt om investeringen in écht duurzame energiebronnen zoals zon en wind uit te blijven stellen.)